الوقت – مذاکرات لبنان و رژیم صهیونیستی با میانجیگری آمریکا، پس از ماهها گفتوگو، همچنان در بنبست قرار دارد؛ بنبستی که حالا حتی مقامهای لبنانی نیز بر آن تأکید میکنند. چارچوبی که قرار بود با اجرای همزمان تعهدات دو طرف، زمینه خروج نیروهای اشغالگر صهیونیستی از خاک لبنان را فراهم کند، در عمل با اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات و ادامه حملات صهیونیستها متوقف شده است.
«نواف سلام»، نخستوزیر لبنان، پس از دیدار اخیر خود با «مارکو روبیو»، وزیر خارجه آمریکا، خواستار تعیین یک جدول زمانی روشن برای اجرای توافق خروج اشغالگران شد. او تأکید کرد که اجرای تعهدات باید «متقابل» و «مرحلهای» باشد و همزمان با گسترش کنترل و حاکمیت دولت لبنان، خروج کامل نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان نیز انجام شود.
این موضع در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات پیشین نیز نتوانستهاند به نتیجه ملموسی برسند و دور هفتم مذاکرات نیز بدون دستیابی به توافق درباره مسائل اصلی ارضی پایان یافت. دور بعدی مذاکرات نیز به ماه اکتبر موکول شد.
مشکل کجاست؟
اختلاف اصلی در حال حاضر درباره ترتیب اجرای تعهدات است. لبنان خواهان آن است که خروج صهیونیستها و اجرای تعهدات طرفین همزمان پیش برود، در حالی که روند اجرای چارچوب مورد حمایت آمریکا عملاً با اختلاف درباره تقدم و تأخر اقدامات متوقف شده است.
از سوی دیگر، در حالی که مذاکرات ادامه داشته، اشغالگری و تهاجم صهیونیستها در جنوب لبنان متوقف نشده است. گزارشهای اخیر از ادامه حملات هوایی، توپخانهای و تخریب زیرساختها و مناطق مسکونی در جنوب لبنان حکایت دارد. همین مسئله شکاف میان وعدههای دیپلماتیک و واقعیت میدانی را برجسته کرده است.
بر اساس گزارش رویترز، صهیونیستها همچنان بخشهایی از جنوب لبنان را در اشغال دارند و نیروهای این رژیم منطقهای حائل در عمق خاک لبنان ایجاد کردهاند. در چنین شرایطی، ادامه مذاکرات بدون پیشرفت ملموس در زمینه خروج نیروهای اشغالگر، برای بیروت با دشواری سیاسی بیشتری همراه شده است.
چرا موضع بیروت تغییر کرده است؟
نشانههای موجود از افزایش نارضایتی دولت لبنان از روند اجرای توافق از مسیر آمریکا حکایت دارند. نخستوزیر لبنان در مجمع عمومی سازمان ملل نیز گفت که تل آویو باید به تعهدات خود برای پایان اشغالگری در جنوب لبنان پای بند باشد.
در واقع دولت لبنان اکنون با یک واقعیت میدانی مواجه شده و می داند که مذاکرات تحت حمایت آمریکا تاکنون نتوانستهاند تل آویو را به خروج کامل از مناطق مورد اشغال وادار کنند. حتی پس از دیدار سلام با روبیو در واشنگتن، نخستوزیر لبنان بر ضرورت ایجاد سازوکار قابل اعتماد برای نظارت بر اجرای تعهدات تأکید کرد؛ مسئلهای که نشاندهنده نگرانی بیروت از عدم اجرای تعهدات تل آویو و واشنگتن است.
در واقع میتوان افزایش تردید دولت لبنان نسبت به کارآمدی مسیر دیپلماتیک آمریکا و رژیم صهیونیستی را به خوبی دید.
این وضعیت باعث شده تا دولت لبنان این روزها بیش از گذشته به حقانیت نقش حزبالله در معادلات امنیتی لبنان پی ببرد. حزبالله از ابتدا نیز نسبت به روند گفتگوها با تل آویو مخالفت کرده و تنها راه خروج اشغالگران را ادامه مقاومت در جنوب لبنان عنوان کرده بود.
آمریکا میانجی است یا بخشی از معادله؟
ادامه حمایت آمریکا از صهیونیستها باعث شده تا به طور کلی نقش میانجی آمریکا در ارتباط با پرونده لبنان زیر سوال رود. در واقع مشکل اصلی برای بیروت این است که حمایت سیاسی آمریکا از تل آویو تاکنون به خروج کامل اشغالگران داز خاک لبنان منجر نشده است. به همین دلیل، دولت لبنان بر «تبادل متقابل تعهدات»، جدول زمانی مشخص و سازوکار نظارت بر اجرای توافق تأکید دارد، اما با وجود این تاکیدات صهیونیستها همچنان بخشهایی از جنوب لبنان را در اشغال خود دارند.
چرخش دولت بیروت
در این میان برخی ناظران معتقدند که چرخش قابل مشاهده در مواضع بیروت را میتوان بیش از هر چیز واکنشی به فاصله میان وعدههای دیپلماتیک و تحولات میدانی در لبنان دانست، چون برای دولت لبنان روشن شده است که صرف میانجیگری آمریکا تضمینکننده اجرای تعهدات اشغالگران و به طور کلی خود واشنگتن بجای میانجیگری به یک بخشی از معادله پیچیده لبنان تبدیل شده است.
براین اساس، بنبست کنونی یک پیام مهم برای معادلات لبنان دارد و نشان میدهد که اگر خروج اشغالگران بدون زمانبندی باشد، بجایی نخواهد رسید. شاید از این رو دیگر مانند گذشته شاهد موضعگیریهای نخست وزیری لبنان علیه مقاومت نیستیم. در اظهارات اخیر نواف پس از دیدار با روبیو هم، او از «خلع سلاح حزبالله» سخن نگفت، بلکه بر گسترش حاکمیت دولت تاکید کرد. براین اساس، با توجه به آن که مذاکرات آمریکایی نتوانستهاند خروج اشغالگران صهیونیستی را عملی کنند؛ در نتیجه دولت لبنان اکنون بجای موضع گیری علیه مقاومت لبنان بر اجرای تعهدات تل آویو به خروج از جنوب لبنان تأکید میکند و این موضع با استدلال حزبالله همپوشانی زیادی دارد.
