کارشناسان معتقدند که تحریم های جدید آمریکا علیه ایران بی نتیجه خواهد بود.
به گزارش الوقت، تلاش دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای به انزوا کشاندن اقتصادی ایران با یک مانع جدی روبهرو شده است: تهران تنها نیست و روابط عمیق اقتصادی، تجاری و راهبردی ایران با چین و روسیه، ظرفیت واشنگتن برای اجرای یک محاصره اقتصادی کامل را بهشدت محدود کرده است. الجزیره در گزارشی تحلیلی تأکید میکند که فشار آمریکا بر پکن و مسکو برای قطع ارتباط اقتصادی با تهران، با موانع جدی مواجه خواهد بود.
ترامپ در تازهترین اقدام خود تهدید کرده است کشورهایی را که به ایران «حیات اقتصادی» میدهند، مجازات مالی کند و از اجرای یک عملیات اقتصادی بیسابقه علیه تهران سخن گفته است. اما به نوشته الجزیره، واشنگتن برای موفقیت در این راهبرد به همکاری قدرتهایی نیاز دارد که خودشان حاضر نیستند سیاست اقتصادی آمریکا را بپذیرند.
پل ماسگریو، استاد دانشگاه جورجتاون، معتقد است اجرای چنین کارزار فشاری «بسیار دشوار» خواهد بود، زیرا تحریمهای مؤثر در مقیاس جهانی معمولاً به هماهنگی چندجانبه نیاز دارند؛ درحالیکه چین و روسیه در حال حاضر در چارچوب سیاست آمریکا علیه ایران حرکت نمیکنند.
مهمترین چالش آمریکا، چین است. بر اساس دادههای شرکت Kpler که الجزیره به آن استناد کرده، چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری کرده است. بسیاری از پالایشگاههای چینی نیز مستقل هستند و وابستگی محدودی به نظام مالی آمریکا دارند؛ بنابراین تحریم آنها برای واشنگتن آسان نیست.
حتی تهدید بانکهای بزرگ چینی با تحریمهای ثانویه میتواند برای آمریکا هزینهزا باشد، زیرا ممکن است پکن را به واکنش متقابل وادار کند؛ آن هم در شرایطی که واشنگتن تلاش دارد تنش اقتصادی با چین را کنترل کند.
یو جی، پژوهشگر ارشد چتمهاوس، تصریح کرده است تهدیدهای ترامپ بعید است روابط تجاری موجود میان چین و ایران را تغییر دهد. سخنگوی وزارت خارجه چین نیز اعلام کرده است تحریمهای بیشتر راهحل مسئله نیست و طرفهای درگیر باید از مسیر دیپلماتیک و سیاسی حرکت کنند.
روسیه نیز اگرچه از نظر حجم تجارت با ایران در سطح چین نیست، اما طی سالهای گذشته شبکهای از همکاریهای تجاری، انرژی و نظامی با تهران ایجاد کرده که تا حد زیادی خارج از ساختار اقتصادی تحت سلطه غرب فعالیت میکند.
ایران و روسیه در ژانویه ۲۰۲۵ یک پیمان مشارکت ۲۰ ساله امضا کردند و حجم تجارت دو کشور در ۱۱ ماه نخست همان سال به حدود ۴.۸ میلیارد دلار رسید. الجزیره همچنین به گزارشهایی درباره تبادل تجهیزات نظامی و همکاریهای دریایی دو کشور اشاره میکند.
از این منظر، واشنگتن با وضع تحریمهای بیشتر علیه روسیه عملاً اهرم محدودی برای وادار کردن مسکو به قطع روابط با تهران در اختیار دارد؛ زیرا روسیه پیش از این نیز زیر فشار گسترده تحریمهای آمریکا قرار گرفته است.
در کنار روابط با چین و روسیه، تهران تلاش میکند از ظرفیت بریکس برای ایجاد مسیرهای مالی مستقل از نظام تحت سلطه دلار استفاده کند. رئیس بانک مرکزی ایران اعلام کرده است تهران به دنبال عضویت در بانک توسعه جدید بریکس و استفاده بیشتر از ارزهای ملی در مبادلات با اعضای این گروه است.
این روند میتواند یکی از مهمترین نقاط ضعف راهبرد فشار اقتصادی آمریکا باشد: هرچه ایران بتواند تجارت، انتقال پول و تأمین مالی خود را از شبکههای غربی دور کند، اثرگذاری تحریمهای یکجانبه واشنگتن کاهش خواهد یافت.
گزارش الجزیره در مجموع نشان میدهد سیاست «انزوای کامل ایران» با واقعیت اقتصادی جهان چندقطبی امروز برخورد کرده است. آمریکا میتواند ایران را هدف تحریمهای گسترده قرار دهد، اما نمیتواند بهسادگی چین و روسیه را نیز وادار کند روابط خود با تهران را قطع کنند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز کارزار اقتصادی آمریکا را ادامه سیاستهای شکستخورده واشنگتن دانسته و آن را نوعی «تروریسم اقتصادی» توصیف کرده است.
یک تحلیلگر مرکز مطالعات استراتژیک تهران نیز با اشاره به فشارهای آمریکا تأکید کرده است که ایران با وجود تحریمهای سنگین راهی برای ادامه مسیر پیدا خواهد کرد و ترامپ در جنگی گرفتار شده که نه میتواند آن را پیروز شود و نه بهسادگی از آن خارج شود.
نقطه قوت ایران در برابر راهبرد جدید ترامپ، صرفاً توان داخلی برای مقابله با تحریمها نیست؛ بلکه قرار گرفتن در میان شبکهای از روابط اقتصادی و سیاسی با قدرتهای غیرغربی است. چین بهعنوان خریدار اصلی نفت ایران و روسیه بهعنوان شریک راهبردی تهران، دو مانع بزرگ در برابر تلاش آمریکا برای تبدیل تحریمها به یک محاصره اقتصادی همهجانبه هستند.
