الوقت- درحالی که رژیم صهیونیستی همچنان درگیر پیامدهای گسترده جنگ غزه است و از تبعات سیاسی، امنیتی، اقتصادی و بینالمللی آن رهایی نیافته، همزمان آتش بحرانی دیگر را در کرانه باختری شعلهور کرده است. بحرانی که اگرچه کمتر از جنگ غزه در کانون توجه رسانههای جهانی قرار دارد، اما برای فلسطینیان ساکن این منطقه از نظر میزان تهدید، ناامنی و تأثیر بر آینده زندگی آنها، دستکمی از جنگ غزه ندارد.
اگر در غزه ماشین جنگی ارتش صهیونیستی مسئول مستقیم ویرانیها و کشتارها بود، در کرانه باختری بازیگران اصلی، شهرکنشینان افراطی هستند که عملاً به نیروی میدانی پروژه اشغالگری تبدیل شدهاند.
در تازه ترین تحول، جمعیت هلال احمر فلسطین روز جمعه اعلام کرد در پی حملهای که منطقه «العدیسه» در شهرک «سعیر» واقع در شمال الخلیل را هدف قرار داد، دو فلسطینی بر اثر تیراندازی شهرکنشینان مجروح شدند. در نابلس، شهرکنشینان با استقرار مجدد، در اطراف منازل فلسطینیانی که برای پنجمین روز متوالی در منطقه «رأسالعین» در شهرک «قصره» در جنوب شهر نابلس محاصره شدهاند، چادر برپا کردند. همزمان، روستای «المغیر» در شمال شرق رامالله صحنه وقوع درگیریهایی بود که پس از مقابله اهالی با یک حمله دیگر شهرکنشینان رخ داد.
باتوجه به تشدید حملات شهرکنشینان، آنچه امروز در کرانه باختری جریان دارد، صرفاً مجموعهای از درگیریهای پراکنده نیست بلکه نوعی جنگ فرسایشی و خاموش علیه فلسطینیان است. بسیاری از فلسطینیان امروز نه در میدان نبرد بلکه در برابر گروههایی قرار گرفتهاند که شبانه به روستاها یورش میبرند و هر آنچه را که نماد زندگی و ماندگاری فلسطینیان است هدف قرار میدهند.
گزارشهای تکان دهنده از حجم جنایت شهرک نشینان
گزارشهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد که حملات شهرکنشینان در ماههای اخیر به شکل کمسابقهای شدت گرفته است. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) روز جمعه در گزارشی اعلام کرد که از ابتدای سال تا اواخر جولای ۲۰۲۶ بیش از ۱۳۳۰ مورد حمله شهرکنشینان علیه فلسطینیان در سراسر کرانه باختری ثبت شده است، آماری که به معنای وقوع بیش از شش حمله در هر روز است. این حملات صدها خانواده فلسطینی را تحت تأثیر قرار داده و دهها روستا و شهر را در معرض ناامنی دائمی قرار داده است.
بر اساس همین گزارش، از ابتدای سال جاری تاکنون دستکم ۱۸ فلسطینی در حملات شهرکنشینان جان خود را از دست دادهاند و نزدیک به ۹۰۰ نفر نیز زخمی شدهاند.
«اوچا» اعلام کرد که تنها طی یک هفته، ۳۸ حمله شهرکنشینان ثبت شده که به زخمی شدن فلسطینیان و تخریب اموال منجر شده است. این نهاد همچنین گزارش داد که شهرکنشینان در منطقه «طوبا» در مسافر یطا سه خانه فلسطینی را تخریب کردند و ۲۳ نفر از جمله ۱۴ کودک آواره شدند.
طبق دادههای کمیسیون مبارزه با دیوار حائل و شهرکسازیهای تشکیلات خودگردان فلسطین که روز جمعه اعلام شد، نیروهای اسرائیلی و شهرکنشینان افراطی در ماه جولای، 2256 حمله علیه فلسطینیان، اراضی و املاک آنها انجام دادهاند که شامل 1458 حمله توسط نیروهای نظامی و 798 حمله توسط شهرکنشینان است. طبق دادههای فلسطینی، استانهای رامالله و البیره و نابلس در صدر فهرست مناطقی قرار دارند که بیشترین آسیب را از این حملات دیدهاند.
آسوشیتدپرس در گزارشی از منطقه «قصره» نوشت که خانوادههای فلسطینی از ترس تصرف خانههایشان توسط شهرکنشینان در محاصره قرار گرفتهاند و فعالان حقوق بشر نیز در رساندن غذا و کمک به آنها با ممانعت روبهرو شدهاند. در همین راستا، سازمان ملل روز جمعه هشدار داد که کار امدادرسانی در کرانه باختری به دلیل شبکهای گسترده از ۹۰۰ مانع فیزیکی، از جمله ایستهای بازرسی، دروازهها و موانع جادهای، با تأخیر و محدودیت مواجه است.
والاستریت ژورنال نیز در گزارشی از محاصره خانههای فلسطینیان و تلاش شهرکنشینان برای تصرف اراضی اطراف آنها خبر داد و نوشت که آب و برق ساکنان قطع شده و دهها نفر در وضعیت اضطراری قرار گرفتهاند.
یکی از اهداف اصلی این حملات، بخش کشاورزی فلسطینیان است که برای هزاران خانواده منبع اصلی درآمد محسوب میشود. در جنوب الخلیل و مناطق اطراف نابلس، شهرکنشینان بارها به زمینهای کشاورزی حمله کرده و صدها اصله درخت زیتون را از بین بردهاند. درختانی که برخی از آنها چندین دهه عمر داشته و نماد پیوند فلسطینیان با سرزمینشان به شمار میروند. در کنار این اقدامات، تخریب مخازن آب، پنلهای خورشیدی، حصارهای مزارع و تجهیزات آبیاری نیز به روالی تقریباً روزانه تبدیل شده است.
خبرگزاری رویترز روز جمعه گزارش داد که شهرکنشینان در منطقه فصایل در دره اردن، یک منبع آب اصلی مورد استفاده کشاورزان فلسطینی را تصرف و مسیر آن را تغییر دادهاند. در نتیجه، آبی که برای آبیاری مزارع بادمجان، کدو و هندوانه استفاده میشد قطع شده و بخش قابل توجهی از اراضی کشاورزی بدون کشت باقی مانده است. سعد نمر، کشاورز فلسطینی به وضوح این رنج را به تصویر میکشد. نمر در گفتگو با خبرگزاری فلسطینی معا گفت:«آنها خط لوله آب را بسته و آن را تصرف کردند. سه ماه گذشته است و حتی یک قطره آب به ما نرسیده تا بتوانیم زمین خود را کشت کنیم».
این آسیب فراتر از محصولات کشاورزی است و معیشت کل خانوادهها را تهدید میکند، درحالی که کارگران و کشاورزانی که سعی در نزدیک شدن به چشمه داشتهاند، مورد حمله فیزیکی و تهدید قرار گرفتهاند. شهرکنشینان به جای جبران خسارت کشاورزان، این مکان را به عنوان یک «جاذبه گردشگری اسرائیلی» به نام «استخرهای هیرودیس» تبلیغ کردند که با بودجه قابل توجهی توسط اسموتریچ پشتیبانی میشد. او ۳ میلیون شِکِل (تقریباً ۱ میلیون دلار) برای آنچه «ترمیم و توسعه» این مکان نامید، اختصاص داده است.
رویترز در اواخر می گزارش داد که شهرکنشینان در منطقه مسافر یطا، حدود ۴۵ رأس گوسفند متعلق به یک خانواده فلسطینی را به سرقت بردند. به گفته مقامات فلسطینی، تنها در سال ۲۰۲۶ بیش از ۴ هزار رأس دام توسط شهرکنشینان ربوده یا به سرقت رفته که خسارتی بیش از ۵ میلیون دلار به دامداران فلسطینی وارد کرده است.
پیامد این وضعیت، افزایش آوارگی فلسطینیان است. سازمان ملل هشدار داده که تنها در ماههای نخست سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۸۰۰ فلسطینی در نتیجه خشونت شهرکنشینان و محدودیتهای تحمیلشده بر زندگی روزمره مجبور به ترک محل زندگی خود شدهاند. رویترز در گزارشی درباره روستای «طال» در جنوب نابلس نوشت که خبرنگاران این رسانه آثار قطع درختان زیتون و انجیر را در زمینهای کشاورزی مشاهده کردهاند، اقدامی که ساکنان آن را به حملات شهرکنشینان برای بیرون راندن فلسطینیان از زمینهایشان نسبت دادهاند.
نهادهای امدادی وابسته به سازمان ملل و ReliefWeb در روزهای اخیر هشدار دادند که تعرض به خانههای فلسطینیان در قصره و مناطق مشابه فراتر از نقطه جوش رسیده و به بخشی از روند کوچ اجباری ساکنان فلسطینی تبدیل شده است.
حملات شهرکنشینان تحت حمایت دولت نتانیاهو
افزایش حملات شهرکنشینان در کرانه باختری نشان میدهد عامل اصلی استمرار این خشونتها، اطمینان عاملان آن از در امان ماندن در برابر پیگرد و مجازات است. به باور برخی تحلیلگران، بدون پشتوانه سیاسی و حمایتی که از سوی دولت بنیامین نتانیاهو فراهم شده، ادامه چنین سطحی از خشونت و تعرض علیه فلسطینیان دشوار خواهد بود.
دولت تماما راستگرای نتانیاهو که مناسبات نزدیکی با رهبران شهرکنشینان دارد، بیش از هر زمان دیگری به احزاب راست افراطی و جریانهای حامی شهرکسازی متکی است که بخش قابل توجهی از پایگاه اجتماعی و انتخاباتی خود را در میان شهرکنشینان جستجو میکنند.
بنابراین، در چهار سال گذشته که تندروها سر کار بودند نه تنها روند توسعه شهرکهای صهیونیستی متوقف نشده، بلکه کابینه نتانیاهو در موارد متعددی برای مشروعیتبخشی به پایگاهها و کانونهای غیرقانونی شهرکنشینان نیز گام برداشته است. چهرههایی مانند ایتامار بنگویر و بتسلئیل اسموتریچ، وزرای امنیت داخلی و دارایی، بارها به صورت علنی از گسترش شهرکها حمایت کرده و حتی خواستار تسریع روند الحاق بخشهایی از کرانه باختری به اراضی اشغالی شدهاند.
در همین راستا، رسانه های عبری روز جمعه افشا کردند که «یسرائیل کاتس» وزیر جنگ اسرائیل در حال انتقال اختیارات مربوط به اجرای نظم و قانون از ارتش به پلیس ویژه در کرانه باختری است، اقدامی که منتقدان آنرا گامی دیگر در مسیر تثبیت کنترل تلآویو بر کرانه باختری، کاهش نظارت بر فعالیت شهرکنشینان و فراهمسازی بستر الحاق عملی این منطقه ارزیابی میکنند.
در چنین شرایطی، کمتر سیاستمدار اسرائیلی حاضر است هزینه سیاسی مقابله با خشونت شهرکنشینان را بپذیرد و نزدیک شدن به انتخابات پارلمانی نیز این ملاحظه را پررنگتر کرده است. حتی بسیاری از رهبران احزاب مخالف که از منتقدان کابینه نتانیاهو به شمار میروند، ترجیح میدهند در قبال اقدامات شهرکنشینان موضعگیری جدی نداشته باشند تا حمایت جریانهای راستگرا و بدنه رأیدهندگان حامی شهرکها را از دست ندهند. این وضعیت باعث شده برخورد مؤثری با عاملان خشونت صورت نگیرد و حملات همچنان ادامه یابد.
سکوت جامعه بینالمللی
در کنار حمایتهای سیاسی در داخل اسرائیل، ضعف واکنش جامعه بینالمللی نیز به یکی از عوامل اصلی تداوم خشونت شهرکنشینان تبدیل شده است. طی ماههای اخیر سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به افزایش حملات علیه فلسطینیان هشدار دادهاند اما تاکنون به اقدامات عملی و بازدارنده منجر نشده است. آخرین نمونه از این تلاشها، نشست هفته گذشته شورای امنیت درباره تحولات کرانه باختری بود که اگرچه با هشدارهای جدی درباره رسیدن اوضاع به «نقطه شکست» و ابراز نگرانی از تشدید خشونتها همراه شد اما در نهایت بدون تصویب قطعنامه و سازوکار عملی برای مهار حملات شهرکنشینان به پایان رسید.
در اروپا نیز اگرچه برخی کشورها از جمله اسپانیا، بلژیک خواستار اعمال فشار بیشتر بر شهرکنشینان افراطی و حتی وضع تحریم علیه آنها شدهاند ولی نبود اجماع میان اعضای اتحادیه اروپا مانع از اتخاذ سیاستی واحد و مؤثر شده است. در نتیجه، بخش زیادی از محکومیتها و هشدارهای بینالمللی در حد موضعگیریهای سیاسی باقی مانده و تأثیر ملموسی بر کاهش خشونتها در کرانه باختری نداشته است.
در خاتمه، ادامه خشونت شهرکنشینان و گسترش شهرکسازی، میتواند کرانه باختری را به کانون بحرانی تازهای در منطقه تبدیل کند که نه تنها به تشدید ناامنی و بیثباتی خواهد انجامید بلکه فرصتهای باقیمانده برای احیای روند صلح و دستیابی به راهحل سیاسی را نیز بیش از پیش از میان خواهد برد.
