الوقت - علی الزیدی، نخستوزیر عراق که به تازگی به واشنگتن سفر کرده است، با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در کاخ سفید دیدار کرد. دیداری که در عراق با واکنشهای زیادی روبرو شده است.
براساس گزارش آسوشیتدپرس، سفر نخست وزیر عراق به واشنگتن که با اعلام خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق تا پایان سپتامبر ۲۰۲۶، مذاکرات اقتصادی و توافقهای انرژی همراه بود، واکنشهای متفاوتی از جریانهای سیاسی، رسانهها و افکار عمومی عراق برانگیخته است. در همین ارتباط حیدر العبودی سخنگوی دولت عراق در گفتوگو با الجزیره بیان کرد که دیدار علی الزیدی نخست وزیر عراق با دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا تایید میکند که عراق دارای وزن راهبردی است. العبودی افزود که دولت عراق تمامی ملاحظات را درک میکند اما تصمیم نهایی درباره انحصار سلاح در اختیار دولت عراق است و اقتصاد امروز، چالش بزرگی برای کشور است. سخنگوی دولت عراق اظهار داشت که دیگر دلیلی برای تداوم حضور نیروهای بینالمللی در عراق وجود ندارد.
1. استقبال جریانهای حامی دولت
طبیعی است که گروهها و جریانهای نزدیک به نخست وزیر عراق در پی حمایت از این سفر برآمده اند و در همین ارتباط نیز حامیان دولت الزیدی این سفر را یک موفقیت دیپلماتیک توصیف کردند و معتقدند نخستوزیر توانست چند دستاورد مهم به دست آورد، از جمله تثبیت زمانبندی خروج نیروهای آمریکایی از عراق؛ جذب سرمایهگذاریهای میلیارد دلاری آمریکا در بخش نفت، گاز و برق و تقویت جایگاه عراق به عنوان کشوری که میتواند همزمان با واشنگتن و تهران روابط خود را حفظ کند. لازم به ذکر است که براساس اعلام منابع عراقی قرار است نخست وزیر عراق پس از پایان سفرش به امریکا، هفته آینده به ایران سفر کند و این سفر نشان میدهد که نخست وزیر عراق در پی تعادل و موازنه در روابط بغداد با تهران و واشنگتن است.
2. انتقاد از توهینهای ترامپ
با وجود حمایت دولت الزیدی و حامیان نخست وزیر از سفر به عراق و دیدار با ترامپ، اما گروههای عضو «چارچوب هماهنگی» و نیروهای نزدیک به محور مقاومت با دیده تردید به این سفر نگریستند و معتقدند که گرم بودن روابط شخصی ترامپ و الزیدی نمیتواند به نفع عراق باشد و احتمال افزایش نفوذ سیاسی و اقتصادی آمریکا در عراق و نگرانی از فشار واشنگتن برای محدود کردن گروههای مقاومت و یا ادغام یا خلع سلاح آنها وجود دارد، بویژه آن که موضوع خلع سلاح گروههای عراقی یکی از محورهای اصلی گفتوگوهای مقامات آمریکایی و عراقی در واشنگتن بوده است.
از سوی دیگر، رفتار ترامپ در دیدار با الزیدی با خشم و نگرانی زیادی در میان حامیان مقاومت روبرو شده است. بویژه آن جا که دونالد ترامپ در دیدار با علی فالح الزیدی نخست وزیر عراق که اولین سفر رسمی خود را به واشنگتن انجام داده، آشکارا به شهید ابومهدی المهندس یکی از فرماندهان بزرگ پیروزی بر تروریستهای تکفیری داعشی مورد حمایت آمریکا اهانت کرد که در کمال تعجب و تاسف، الزیدی نه تنها اعتراضی به این اهانت نکرد که حتی با بیان عبارتهای تاسف بار، رشادتها و جانفشانی های شهید ابومهدی المهندس هموطن خود را از یاد برد. الزیدی در واکنش ذلیلانه به این توهین شرم آور ترامپ به یکی از نمادهای مورد احترام ملت عراق گفت: من درگیر سیاست نبودم و به گذشته اهمیتی نمیدهم!.
3. نگرانی از غارت دوباره نفت عراق
از سوی دیگر اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه آمریکا «توافقهای بزرگی» با عراق انجام خواهد داد و «نفت زیادی از عراق استخراج خواهد کرد»، در فضای رسانهای عراق بازتاب منفی گستردهای یافته است. منتقدان این سخنان را یادآور مواضع گذشته ترامپ درباره نفت عراق دانسته و نسبت به حفظ حاکمیت اقتصادی این کشور هشدار دادند، هرچند در مقابل، دولت عراق تأکید کرد همکاریها صرفاً در قالب سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی انجام میشود و منابع نفتی عراق در مالکیت دولت باقی خواهد ماند. منتقدان گفتند ادبیات ترامپ درباره نفت عراق یادآور اظهارات جنجالی ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوریاش درباره «گرفتن نفت عراق» است و با شأن یک کشور مستقل سازگار نیست.
همچنین شماری از سیاستمداران، روزنامهنگاران و کاربران عراقی معتقدند که ترامپ در دیدار کاخ سفید، الزیدی را بیشتر بهعنوان فردی که با حمایت واشنگتن به قدرت رسیده معرفی کرد تا یک رهبر مستقل. او بارها تأکید کرد که شخصاً از نخستوزیری الزیدی حمایت کرده و حتی گفت: «میدانستم چه میکنم.» این سخنان در عراق بهعنوان نادیده گرفتن استقلال روند سیاسی بغداد با واکنشهای منفی گسترده روبرو شده است. برخی تحلیلگران عراقی از اینکه ترامپ بارها نقش خود را در انتخاب الزیدی برجسته کرد، انتقاد کردند. به اعتقاد آنان، این سخنان میتواند جایگاه نخستوزیر را تضعیف کند و این تصور را ایجاد کند که دولت بغداد بیش از حد به آمریکا وابسته است.
در عین حال تحلیلگران عراقی هشدار دادهاند که هرگونه نزدیک شدن بیش از حد به آمریکا، میتواند تنشهای داخلی و اختلاف میان گروههای سیاسی در عراق را تشدید کند.
رسانههای نزدیک به گروههای مقاومت از جمله النجبا و صابرین نیوز عراق نیز نسبت به پیامدهای امنیتی و سیاسی نزدیکی بیش از حد به دولت ترامپ هشدار دادند و خواستار شفافسازی توافقهای انجامشده شدند. برخی ناظران عراق نیز معتقدند که سفر الزیدی به آمریکا موجب ایجاد اجماع سیاسی در عراق نشد و نگرانی از افزایش نفوذ واشنگتن و فشار بر گروههای مقاومت همچنان در میان عراقیها وجود دارد.
