الوقت- در روزهایی که ملت ایران در حال سوگواری به مناسبت برگزاری مراسمات تشییع پیکر پاک و مطهر آقای شهید امت هستند این روزها فرصتی به دست داده تا به بارخوانی هرچند محدود و مختصر از گنجینه عظیم میراث فکری،، جایگاه دینی، حکمت عملی و ابعاد شخصیتی آن رهبر فرزانه پرداخته شود و در این میان شنیدن روایتهای چهرهها و شخصیتهای برجسته خارجی قابل توجه است.
در همین راستا الوقت گفتگویی داشته با «ثابت حسین اف» فعال مذهبی و استاد زبان فارسی و مدرس دینی در دانشگاه اسلامی مسکو که به شرح زیر است.
وقتی خبر شهادت حضرت آقا به شما رسید چه احساسی داشتید؟
حسیناف: صبح زود بود که بچه ها این خبر را به ما دادند؛ نمیدانم یک حال و هوایی بود که اصلا قابل بیان نیست و تا چند روز در مواجهههایی که با دوستان و آشنایان داشتیم برای همه ما قابل باور نبود و میگفتیم نه اصلا اینطور نیست.یعنی میخواستیم به خودمان بقبولانیم که چنین اتفاقی ممکن نیست و واقعا به شخص خودم و دوستانمان در آنجا قلباً احساس یتیم بودن به همه ما دست داده بود. بخاطر اینکه در روسیه هر وقت ما در مورد مسائل مختلف سیاسی و اجتماعی به مشکلی برمیخوردیم و برای ما بن بستی ایجاد میشد امیدمان به کلمات و سخنان حضرت آقا بود و همیشه این اطمینان قلبی را داشتیم که یک رهبری داریم که از مسائل مطلع است و بهترین تصمیم را میگیرد. واسه همین تا شاید ده روزی همه جا از محل کار تا خانه حس و عزا و گریه بود. خیلی حس سختی بود واقعا.
در روسیه مردم عادی و رسانهها چگونه واکنشی به این خبر داشتند؟
حسیناف: من تقریبا نصف سال را بخاطر مسائل کاری در مسافرت هستم و به مناطق مختلف روسیه سفر میکنم. در میان مسلمانان بیش از ۹۰درصد از این رویداد متاثر بودند و حتی آن بخش کوچکی هم از اهل سنت که با جمهوری اسلامی تا حدودی زاویه داشتند پس از این اتفاق به خود من پیام میفرستادند و با گریه تسلیت میگفتند. این اتفاق یک تحولی ایجاد کرد هم در میان شیعیان و هم اهل سنت روسیه .هر جا من میرفتم حقیقتا ندیدم هیچکس بر ناحق بودن جمهوری اسلامی در این جنگ حرفی بزند. همه طرف ایران بودند، اعلام حمایت میکردند و تسلیت میگفتند. من اخیرا سفری به سیبری داشتم. به یاد دارم خلبان هواپیما وقتی فهمید من مسلمان و شیعه هستم خیلی اعلام همدردی و حمایت کرد. حتی نه فقط در میان مسلمانان بلکه در میان غیرمسلمانان هم چنین بود. مسکو دو بخش مسلماننشین و مسیحی نشین دارد. مسیحیانی که در خیابان و در مترو با آنها مواجهه داشتیم و با آنها حرف میزدیم با عکس آقا را در گوشی ما میدیدند ابراز علاقه میکردند به ایشان. به یاد دارم در روزهای اول حمله به ایران ما تظاهراتی را در برابر سفارتخانه رژیم برنامهریزی کرده بودیم وقتی از مردم عادی میپرسیدیم این تصویر را میشناسی میگفتند بله ما طرف ایران هستیم. و وقتی میگفتیم به سمت سفارت رژیم برای اعتراض در حرکت هستیم از ما حمایت میکردند و برحق بودن جمهوری اسلامی و شهید راه حقیقت بودن حضرت آقا را تایید میکردند. یعنی در واقع شکلگیری یک نهضت ضدایسرائیلی در میان مسیحیها را میدیدیم.
در رسانه ها هم همینجوری است. ما هر روز اخبار و برنامههای تحلیلی را دنبال میکنیم و حتی آنها که قبلا در حمایت ازاسراییل برنامه پخش میکردند الان همه بر قدرتمند بودن و بر حق بودن ایران در این جنگ برنامه پخش میکنند.
کداوم بعد شخصیتی یا خصوصیت رهبر شهید برای شما برجسته بود؟
حسیناف: خدا رحمت کند حضرت آقا را؛ یکی از برنامههای همیشگی ما این بود که وقتی رهبر انقلاب سخرانی داشتند دور هم جمع میشدیم و درباره آن حرف میزدیم و بحث و بررسی میکردیم این سخنان چه پیامی ما و چه پیامی برای جهان دارد. و آن چیزی که ما با عقل ناقص خودمان فهمیدیم و آن را در هیچکس دیگری ندیدم این بود که حرفها و رفتار آقا خیلی حساب شده بود و بسیار دقیق حرف میزدند. درباره همه چیز حتی درباره دشمنانی مثل ترامپ. خیلی این خصوصیت عجیب و منحصر به فرد بود. نه یک حرف زیاد و نه یک حرف کم. اینکه حالا دشمن است و هرچیزی میخواهیم علیه او بگوییم نه اصلاً. آن چیزی که واقعا بود میگفتند. درباره دوستان هم همینطور بود که حالا چون دوست ماست خیلی تحویل بگیریم و اغراق کنند نه. بخاطر این هر وقت آقا در هر موضوعی حرفی میزد ما میفهمیدیم پس قضیه همینجوری است که ایشان این حرف را زدند. بسیار حساب شده حرف میزدند به صورتی که بعضی وقتها میگفتند «اونطوری که به ما گفتهاند» یا «اینجوری که ما شنیدیم». واقعا الگوی کاملی برای ما بودند که در زندگی روزمره چجور باشیم در مواجهه با دوستان و دشمنان چجور باشیم. و مسائل سیاسی و اجتماعی و دینی هم میتوانم بگویم بینظیر و کمنظیر بود. حتی شما وقتی سخنرانیها و کتابهای ایشان در دوران جوانی را میخوانید و نگاه دینی ایشان را مطالعه میکنید میبینید که مثلا تفسیری که از یک آیه قرآن ارائه میدادند بسیار متفاوت از تفسیر دیگران بوده است. بخاطر همین ما آقایی را از دست دادیم که از هر لحاظ الگو و نمونه بود و حقیقاً امید ما بود.
در حدود دو دهه اخیر سرمایهگذاریهای زیادی برای ترویج افکار و ایدئولوژی تکفیری در مناطق مسلماننشین روسیه و آسیای میانه صورت گرفت و نتیجه آن را در حضور پررنگ تکفیریها از این مناطق در بحران سوریه و جاهای دیگر دیدیم. نقش عملکرد و دیدگاههای رهبر شهید در کاهش فرقهگرایی و نزدیکی شیعه و سنی در روسیه را چگونه میبینید؟
حسیناف: اولا این را بگویم به لطف حمایتهای حضرت آقا از گسترش روابط با روسیه نگاه دولتمردان روسی به شیعیان مثبت است. خاطرات زیادی میتوانم به عنوان مصداق آن بگویم مثلا اتفاق افتاده که بعد از برپایی نماز جمعه پلیسهایی که آمدهاند برای تامین امنیت و یا بررسی مهاجران غیرقانونی کارت شناسایی حاضران را چک میکردند به محض اینکه میفهمند ما شیعه هستیم به یکدیگر میگویند اینها لازم نیست بررسی شوند و برخوردشان با ما عوض میشود.
خود دولت روسیه خیلی تلاش میکند تا مانع از ترویج افکار تفرقهافکنانه در جامعه مسلمانان شود و سیاستگذاریهای حضرت آقا هم در اینباره بسیار تاثیرگذاربود بویژه نشستهای جمعیتهای تقریر مذاهب که برگزار میشود و از علما و مفتیهای اهل سنت دعوت میشود خیلی موثر بود و ما الان داریم ثمرات آن را میبینیم. اهل سنت روسیه اکنون شیعه را به عنوان یک مذهب اسلامی به رسمیت میشناسند و تقریباً در هر شهری ما یک جمعیت شیعه فعال داریم الحمدالله. ما اکنون بدون مشکل حتی در مساجد اهل سنت نماز جماعت برگزار میکنیم. بنابراین این سیاستها در تکفیریزدایی در روسیه خیلی با برکت بود.
درک شما از نتیجه جنگ و عملکرد ملت ایران در این جنگ چیست؟
حسیناف: ان طوری که ما در بیرون تحولات را میبینیم یعنی هر دو طرف را، اینجوری به ذهن من میرسد که آنها ابتدا امیدی نداشتند که این جنگ نتیجهای داشته باشد اما این اواخر بروز برخی اتفاقاتی که در داخل سازماندهی کردند باعث شد امیدوار شوند. به نظر من این جنگ هم با شهادت رهبری آغاز نشد بلکه با به شهادت رساندن حاج قاسم در سال ۲۰۲۰ این جنگ کلید خورد. ولی احمدالله آن چیزی که ما در صحنه دیدیم برعکس این قضیه اتفاق افتاد. مردم ایران خیلی خوب عکل کردند و ما واقعا تشکر میکنیم از مردم ایران که دشمن را ناامید کردند. آنها با همه خطرات زیر بمباران و امکان شهید شدن با خانواده چند ماه در خیابانها ماندند و میدانها را ترک نکردندمردم ایران با شور و شوق صحنههایی ایجاد کردند که حتی رسانههای ضدجمهوری اسلامی هم دیگر نمیتوانستند از جدا بودن مردم از حکومت حرف بزنند. مردم به همراه نیروهای مسلح ایران که از آنها نیز بسیار تشکر میکنم کاری کردند که دشمن مغلوب و ناامید شد و به همین خاطر تن به صلح و آتشبس داد.
صحنههای حضور خیابانی مردم ایران در رسانههای روسیه پوشش داده میشد؟
حسیناف: بله و خیلی هم آن را تحلیل میکنند که چه نقشی در پیروزی در جنگ توانسته ایفا کند. به هر حال این کسانی که در خیابان میآیند یک پشتوانه عقیدتی دارند و روسها درباره اهمیت این موضوع برای دفاع از کشور و پیروزی بر دشمن خیلی تحلیل میکنند. این خیلی عجیب است برای ما زیرا تا چند سال پیش حتی یک حرف در رسانههای روسیه درباره این قضایا پخش نمیشد.
یعنی به نوعی میتوان گفت بعد از جنگ اعتبار ملت ایران نزد روسها بیشتر شد؟
حسیناف: بله بسیار بیشتر از قبل شد. شاید بگویم اعتبار به یکباره از ده به یکباره به ۱۰۰ رسید.
الان در روسیه که خودش ۵ سال است که درگیر جنگ با اوکراین است رسانههایی که به تحلیل اوضاع جنگ میپردازند به طور مداوم ایران را به عنوان الگو و نمونه میآورند که باید همانگونه که ایران در جنگ و مقاومت عمل کرد عمل کنیم تا به پیروزی برسیم. یعنی روسیه با آن عظمت و هیمنه نظامی همه تحلیلگرانشان ایران را به عنوان الگو برای اقدامات و استراتژیهای جنگی مثال میآورند.
آیا این دیدگاه در میان روسها وجود دارد که این جنگ یک تهدید مشترک علیه هر دو کشور است و باید همکاریهای بیشتری صورت بگیرد؟
حسیناف: بله این نگاه وجود دارد و این حرفها را که باید به لحاظ استراتزیک در کنار ایران باشیم و به ایران کمک کنیم زیاد گفته میشود. تحلیلگران روسی معتقدند که هدف غرب در نهایت این است که میخواهد با تصرف ایران روسیه را از همه طرف محاصره کند.
فکر میکنید در مراسم تشییع مقام معظم رهبری شاهد چه صحنههایی باشیم؟
حسیناف: آن چیزی که ما تصور میکنیم شاید شبیه اربعین حسینی. یعنی تصور ما رغم خوردن چنین صحنهای است. چون همه عاشقان ایشان، از ایران و کشو های همسایه و غبرهمسایه که محبت رهبر شهیدمان در دلهای آنها است در حال آمدن هستند. فکر میکنم آن جیزی که در اربعین آدم مشاهده میکند از عشق و از همدلی و همبستگی که در کنار امام حسین (ع) و وحدت امت اسلامی متجلی میشود، به وقوع بپیوندد انشالله.
شما و شیعیان روسیه پس از شنیدن خبر انتخاب آیتالله سید مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید انقلاب که پرچم مقاومت را پس از حضرت آقای شهید به دست میگیرند چه احساسی داشتید؟
حسیناف: ما واقعا خیلی خوشحال شدیم و به هم تبریک میگفتیم و وقتی شنیدیم ایشان انتخاب شده همه اعتقاد داشتند که یکی از بهترینها و شاید بهترین آنها که لیاقت این سمت را داشتند آیت الله سید مجتبی خامنهای هستند. بعد از این انتخاب امید ما برگشت و گفتیم که الحمدالله آن نهضتی که رهبر شهید دنبال میکردند ادامه خواهد یافت.
