الوقت- در حالی که در لبنان قلعه «سلاح حزبالله» تاکنون در برابر تمامی فشارهای آمریکا و رژیم صهیونیستی بسته و استوار مانده است اما در سمت دیگری از جغرافیای مقاومت وضعیت به شکل دیگری در حال رقم خوردن است و دژ مستحکم «سلاح مقاومت عراق» نه با حملات خارجی بلکه با اسب تروآی رقابتهای داخلی نفوذپذیر شده است.
پس از بیانیه مقتدی صدر درباره انحلال گروه «سرایا السلام» و تحویل سلاح این گروه به دولت و درخواست از دیگر گروههای حشدالشعبی برای پیوستن به این روند، در روزهای اخیر واکنشهای متفاوتی از این گروهها روی داد.
در حالی که سه گروه «سرایا السلام، عصائب اهل حق و کتائب امام علی» به صورت رسمی موافقت خود با تحویل سلاحهایشان و ادغام در نهادهای دولتی را اعلام کردهاند، اما شش گروه وابسته به جریان مقاومت یعنی «کتائب حزبالله عراق، کتائب سیدالشهدا، جنبش نجباء، سرایا اولیاءالدم، اصحاب الکهف و کتائب کربلا» اعلام کردند که سلاحهای خود را تحویل نخواهند داد.
این واکنشهای متفاوت و دوگانه موجب شده تا برخی از ناظران سیاسی و تحلیلگران آن را نشانه ظهور مرحله جدیدی از اختلافات و شکاف داخلی در سپهر سیاسی شیعیان عراق، بویژه جریاناتی که هویت سیاسی- ایدئولوژیکی خود را ذیل گفتمان مقاومت تعریف میکنند، بدانند.
اگرچه اصل وجود چنین رقابتهایی برای کسب جایگاه مستحکمتر در ساختار سیاسی (کابینه و پارلمان) قابل کتمان نیست اما با این حال این واقعیت را نیز نباید از نظر دور داشت که همچنان گرههای گفتمانی و عقیدتی تمامی این جریانات با آرمانهای اصلی تسلیح مقاومت بسیار مستحکم خواهد ماند و تحویل سلاح ضرورتاً به معنای کنار گذاشتن این اهداف در راستای تن دادن به پروژه آمریکا برای عراق نیست.
استدلال رهبران مقاومت
در حال حاضر، همه گروههای مقاومت اصل انحصار سلاح در اختیار دولت را پذیرفتهاند اما با توجه به شرایط امنیتی عراق و تحولات منطقه بهویژه رخدادهای ماههای اخیر معتقدند که اجرای چنین اقدامی در شرایط کنونی به مصلحت کشور و ثبات امنیتی آن نخواهد بود.
رهبران مقاومت دلیل مخالفت خود با تحویل سلاح به دولت را به طور شفاف بیان کردهاند. ابومجاهد عساف، مسئول امنیت «کتائب حزبالله» اعلام کرد که تا زمان تداوم اشغالگری خارجی در زمین و آسمان عراق، این گروه سلاحهای خود را تحویل نخواهد داد. عساف تأکید کرد که گروههای مذکور متحد خواهند ماند و تا زمان آزادسازی سرزمین به کار خود ادامه خواهند داد.
شیخ کاظم الفرطوسی، سخنگوی گردانهای سیدالشهداء هم با تاکید بر اینکه گروههای مقاومت هرگز سلاح خود را تحویل نخواهند داد، از بین بردن دستاوردهای نظامی در ازای دریافت پستهای دولتی را خیانت به کشور خواند. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که آمریکا اعلام کرده حضور گروههای مقاومت در روند ترتیبات دولتی عراق را وتو خواهد کرد.
از سوی دیگر، ناظم السعیدی، رئیس شورای اجرایی النجباء نیز تاکید کرد:«هرگونه بحث در مورد سلاح باید جامع و منصفانه و تابع استاندارد واحد باشد. السعیدی با بیان اینکه شیعیان عراق همیشه هدف پروژههای خصمانه بودهاند، گفت:«امروز گروههای مقاومت را آماج قرار دادهاند، پس از آن نیروهای حشدالشعبی را هدف خواهند گرفت و سپس به سراغ خود ارتش میروند تا هیچگونه توان و امکانی برای دفاع از عراق باقی نماند.
حشدالشعبی، خللناپذیر در ساختار نظامی و امنیتی
مواضع رهبران گروههای مقاومت عراق نشان میدهد که تمامی آنها در مخالفت با پروژه آمریکایی ـ صهیونیستی برای تضعیف حشدالشعبی دیدگاهی مشترک دارند.
این جریانها یکصدا بر این باورند که حشدالشعبی یک نهاد رسمی و قانونی در ساختار نیروهای مسلح عراق است که تحت فرماندهی نخستوزیر فعالیت میکند و به بخشی از ساختار دفاعی کشور تبدیل شده است. این نهاد نظامی در سالهای گذشته نقش مهمی در امنیت عراق ایفا کرده و با انجام دهها عملیات علیه عناصر تروریستی به یکی از پایههای مستحکم حفظ ثبات و امنیت تبدیل شده است. همچنین حشدالشعبی در تأمین امنیت مناطق مختلف کشور و ارائه خدمات امنیتی به زائران اربعین، حضوری مؤثر و قابل توجه داشته است.
مقابله با اشغالگری آمریکا
حفظ تعهد به مقاومت تا رفع کامل حضور اشغالگرانه نظامی آمریکا در عراق از دیگر آرمانهای خللناپذیر تمامی گروههای مقاومت است.
در این رابطه ناظم السعیدی علت مخالفت گروههای مقاومت با تحویل سلاح را ادامه نفوذ آمریکا دانسته و تأکید کرده تا زمانی که حاکمیت عراق بر تصمیمات و فضای خود به طور کامل اعمال نشود، سلاح مقاومت همچنان به عنوان یکی از عوامل بازدارنده و تضمین کننده امنیت کشور تلقی خواهد شد.
مبنای دیدگاه گروههای مقاومت این است که تا زمان پایان کامل حضور نظامی آمریکا، مقاومت یک حق مشروع و مسئولیتی ملی و دینی به شمار میرود. بنابراین، طرح انحصار سلاح نمیتواند زمینه حذف مقاومت و بازگشت آمریکا به نقشآفرینی گذشته در عراق تحت پوشش ناتو را فراهم کند. این درحالی است که یکی از فرماندهان ارشد ناتو اخیراً از احتمال گسترش مأموریت این سازمان در عراق سخن گفته است ولی سخنگوی دولت عراق روز شنبه تاکید کرد که ماموریت ائتلاف خارجی در ماه سپتامبر پایان مییابد و همه نظامیان خارجی باید از این کشور خارج شوند.
مقاومت عراق امتداد مقاومت در منطقه
واشینگتن با فشارهای اقتصادی از جمله تهدید به قطع دسترسی عراق به درآمدهای نفتی و اعمال تحریمهای مالی و بانکی بهطور مستمر دولتهای عراق را برای کاهش نقش گروههای مقاومت و نهایتاً دور کردن این کشور از محور مقاومت و ایران تحت فشار قرار میدهد تا بتواند سیاستهای منطقهای خود را با دست بازتری پیش ببرد.
با این حال علی رغم این تهدیدات گروههای مقاومت عراق همچنان خود را متعهد به انجام مسئولیتهایشان میدانند و در تحولات جاری منطقه نیز حاضر نیستند اصول و باورهای خود را در برابر ملاحظات سیاسی کوتاهمدت، از جمله کاهش فشارهای خارجی یا امتیازات مقطعی کنار بگذارند.
در مجموع، پرونده خلع سلاح گروههای مقاومت صرفاً یک بحث ساده نیست بلکه مستقیماً به توازن قدرت در داخل عراق، میزان استقلال تصمیمگیری سیاسی و آینده ساختار امنیتی کشور گره خورده است. با ادامه تنشهای منطقهای و حضور فعال بازیگران خارجی، ناظران تأکید دارند که هرگونه تصمیم در این زمینه باید در چارچوب گفتگویی گسترده میان همه جریانهای سیاسی و با توجه به واقعیتهای میدانی اتخاذ شود.
از اینرو، تا زمانی که نیروهای آمریکایی در خاک عراق حضور دارند و رژیم صهیونیستی به دنبال پیشبرد طرحهای توسعهطلبانه در منطقه است، هدف پشت پرده پروژه انحصار سلاح، یعنی تجزیه و استحاله مقاومت عراق، به نتیجه مطلوب واشنگتن نخواهد رسید.
