الوقت - بن بست آمریکا و رژیم صهیونیستی در شکست نظامی ایران طی 38 روز جنگ، اکنون سران کاخ سفید را به فکر راه دیگری برای تشدید فشارها بر ایران کرده است. راهی که در آن آمریکایی مدعی محاصره همه بنادر ایران در خلیج فارس هستند. اما بسیاری معتقدند که تصمیم دولت ترامپ برای محاصره دریایی ایران نه تنها به ترامپ در جنگ علیه ایران کمکی نخواهد کرد، بلکه قیمت سوخت و حاملهای انرژی را بیش از گذشته افزایش خواهد داد و بحران ناشی از تورم سوخت در آمریکا و سایر کشورهای اروپایی را دوچندان خواهد کرد.
اولین نشانههای تشدید بحران
سخنان ترامپ درباره محاصره دریایی ایران خیلی زود تاثیرات خود را در بازارهای سوخت جهانی نشان داد و اولین نشانههای تشدید بحران انرژی را در بازارهای آسیایی میتوان دید. براساس گزارشها تهدید آمریکا در مسیر سیاستهای جنگ افروزانه و تنشآلودش در خاورمیانه برای محاصره تنگه هرمز، موجب افزایش قیمت معاملات گاز مایع در آسیا شد و روز دوشنبه قیمتها در بازارهای آسیایی روند صعودی به خود گرفت. همچنین بازارهای سهام منطقه آسیا-اقیانوسیه روز دوشنبه با کاهش همراه شدند و این کاهش نشان داد که سرمایهگذاران در پی عدم دستیابی ایران و آمریکا به توافق در مذاکرات اسلامآباد و تهدید «دونالد ترامپ» برای محاصره تنگه هرمز به شدت نگران وضعیت هستند.
همچنین قیمت نفت خام پس از پایان مذاکرات بینتیجه و حرکت آمریکا به سمت محاصره تردد دریایی در بنادر ایران، بهطور چشمگیری افزایش یافت و نفت «وست تگزاس اینترمدیت» با رشد ۸.۵۴ درصدی به ۱۰۴.۸۲ دلار در هر بشکه رسید و نفت «برنت» نیز با افزایش ۷.۲۷ درصدی، ۱۰۲.۵۱ دلار در هر بشکه معامله شد.
بازارهای زیان دیده در اروپا
البته صعودی شدن قیمت حاملهای انرژی در پی تهدیدات ترامپ به محاصره دریایی ایران، تنها محدود به آسیا نیست، بلکه اروپاییها نیز شرایط نامساعدتری تجربه میکنند. براساس گزارش رویترز، شرکتهای تولیدکننده مواد شیمیایی اروپایی با وجود بالا بردن مکرر قیمت تولیدات خود، به دلیل تداوم افزایش شدید بهای انرژی و مواد اولیه ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، با کاهش درآمد سهماهه اول مواجه هستند و آتشبس دو هفتهای تنها اثر کوتاه مدت خواهد داشت. براساس این خبر، انتظار میرود شرکتهای شیمیایی اروپایی در گزارش سه ماهه نخست سالجاری میلادی خود، نتایج ضعیفتری را ارائه دهند که نشانگر اثرات عمیق تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بر صنایع اروپایی است.
انجمن مواد شیمیایی آلمان (VCI)هم اعلام کرده است که بخش شیمیایی به ویژه در مقایسه با سایر صنایع، تحت تاثیر افزایش چشمگیر هزینههای انرژی و مواد اولیه قرار دارد، زیرا به نفت و گاز به عنوان مواد اولیه متکی است. از همین رو شرکت های شیمیایی بسیاری در آلمان قیمتهای خود را افزایش داده و در برخی موارد چندین بار هم این کار را برای محصولات مختلف تکرار کرده اند. آنا ولف کارشناس صنعت از موسسه تحقیقات اقتصادی Ifo آلمان گفت: قیمتهای بیشتر، موقعیت رقابتی تولیدکنندگان اروپایی را در مقابل تامینکنندگان چینی بیش از پیش تضعیف می کند.
رویترز خاطرنشان می کند: هرچند برقراری آتشبس دو هفتهای فشار فوری بر بازارهای انرژی را کاهش داده، اما سطح هزینهها و نوسانات همچنان بالا است.
شبکههای خبری بینالمللی از جمله «سیانبیسی ۱۸» و «بلومبرگ» هم گزارش دادند که قیمت گاز طبیعی اروپا در معاملات روز دوشنبه (۲۴ فروردین) تا ۱۸ درصد جهش کرد و بنزین نیز در برخی کشورهای اروپایی افزایشی تا ۱۷ درصدی را تجربه کرده است. دادههای منتشرشده نشان میدهد که قیمت گازوئیل در اروپا نسبت به دیگر فرآوردههای نفتی افزایش چشمگیرتری داشته و در هفتههای اخیر تا بیش از ۳۰ درصد گران شده است و کارشناسان این تفاوت را به وابستگی ساختاری اروپا به واردات گازوئیل نسبت میدهند زیرا در حالی که این قاره در بحث بنزین خودکفاست، بیش از نیمی از گازوئیل مصرفی خود را از پالایشگاههای خاورمیانه تأمین میکند که اکنون مسیر حمل و نقل آنها مسدود شده است.
اعتراف ترامپ به بی ثباتی قیمت بنزین در آمریکا
حتی در خود آمریکا نیز وضعیت قیمت سوخت بسیار نامساعد است و تهدیدات ترامپ به محاصره دریایی ایران، وضعیت را بدتر هم کرده است. حتی «دونالد ترامپ» هم اندکی پس از فرمان ادعایی اش برای محاصره دریایی در تنگه هرمز در مصاحبهای اذعان کرد که بهای بنزین تا آبان ماه و زمان برگزاری انتخابات میان دورهای بالا خواهد ماند و ممکن است حتی بالاتر برود. اذعانی نادر به پیامدهای سیاسی احتمالی تصمیم او برای حمله به ایران در ماه فوریه (اسفند ۱۴۰۴) و تصمیم اخیر او برای محاصره دریایی ایران است.
براساس داده های اپلیکیشن GasBuddy میانگین بهای بنزین در پمپ بنزینهای ایالات متحده در بیشتر روزهای ماه آوریل (ماه جاری میلادی) از ۴ دلار در هر گالن فراتر رفته است. این در حالی است که میانگین قیمت بنزین در ماه فوریه در ایالات متحده کمی کمتر از ۳ دلار در هر گالن بود و در طول سال گذشته هم هرگز از ۳.۲۵ دلار در هر گالن فراتر نرفته بود و انتظار میرود محاصره ادعایی ترامپ درباره بنادر ایران در خلیج فارس وضعیت قیمت سوخت را حتی گرانتر هم کند.
راه سخت ترامپ در محاصره دریایی ایران
با توجه به ادعای ترامپ درباره محاصره بنادر دریایی ایران در خلیج فارس، اکنون این جای سوال است که آیا دست رئیس جمهور آمریکا برای محاصره دریایی ایران باز است؟
- بحران انرژی در آمریکا و سایر مناطق جهان: بحران افزایش قیمت سوخت تنها محدود به آمریکا و اروپا نیست، بلکه این بحران حتی دامنگیری کشورهای آفریقایی و استرالیا نیز شده است. در واقع جنگ و محاصره ادعایی ایران از سوی ترامپ باعث شده تا بحران سوخت به یک بحران جهانی تبدیل شود. البته ایران تجربه مقابله با تحریمهای شدید نفتی در دریا را دارد و در دوران اول ترامپ، میزان فروش نفت ایران از 2 میلیون بشکه به 300 هزار بشکه در روز کاهش یافت، اما در نهایت دولت در تهران توانست وضعیت را مدیریت کند. در حال حاضر نیز به نظر میرسد که حتی در صورت محاصره ادعایی محمولههای نفتی ایران، تهران بتواند راههای دور زدن محاصره را دنبال کند.
- عدم ائتلاف بین المللی: مشکل بزرگ ترامپ در محاصره دریایی ایران این است که نتوانسته دیگر کشورها و حتی شرکای اروپایی را با خود همراه کند. کییر استارمر، نخست وزیر انگلیس به عنوان نزدیکترین متحد اروپایی واشنگتن اعلام کرده است که از طرح محاصره دریایی ایران در خلیج فارس حمایت نمیکند. همزمان فرانسه و آلمان هم مواضع مشابهی با انگلیس علیه محاصره دریایی ایران اتخاذ کردهاند و اسپانیا تهدید کرده هرگونه مشارکت ناتو در عملیات نظامی در خلیج فارس را وتو خواهد کرد و مانع از ورود نظامی ناتو به جنگ در خلیج فارس خواهد شد. لذا عدم ائتلاف بینالمللی مشکل بزرگی برای آمریکاییها جهت محاصره دریایی ایران درخلیج فارس و دریایی عمان است.
- متحدان غیرغربی، کنار ایران: این را نیز باید در نظر داشت که ایران با همکاری شرکای غیرغربی خود از جمله چین و روسیه، محاصره دریایی در خلیج فارس و دریای عمان را دور بزند. ایران از طریق سواحل شمالی دریایی خزر میتواند محمولههای نفتی خود را با همکاری روسیه به بازار وارد کند و از مسیر زمینی افغانستان میتواند به اقتصادی چین دسترسی داشته باشد. لذا محاصره دریایی ایران در خلیج فارس به معنای محاصره کامل ایران نیست، چون ایران دارای مرزهای متنوع و متعددی با همسایگان گوناگون است و همین مزیت جغرافیایی دست ایران برای دور زدن محاصره در خلیج فارس را باز خواهد گذاشت.
