الوقت- تمرکز آمریکا و رژیم صهیونیستی به هدف قرار دادن زیرساختهای ایران در روزهای اخیر علاوهبر اینکه تلفات جانی و مالی هنگفتی به باور میآورد ابعاد این جنایتها برای محیط زیست نیز نگران کننده است. هر بمبی که فرود میآید نه تنها ساختمانها را نابود میکند بلکه بر پیکر طبیعت نیز زخم عمیقی برجای میگذارد که شاید سالها مرهم نپذیرد. از اینرو، مقامات ایرانی در واکنش به فجایع زیست محیطی ناشی از حملات دشمنان، از جامعه بینالمللی میخواهند تا موضع قاطعی در برابر متجاوزان بگیرند.
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در نامهای به دبیر اجرایی محیط زیست سازمان ملل نسبت به پیامدهای محیط زیستی حملات وحشیانه به نیروگاههای صلح آمیز هستهای کشور هشدار داد. انصاری در این نامه از سازمان ملل خواست ضمن محکوم کردن صریح و روشن این تجاوزات، اقدامات فوری در خصوص تشکیل جلسات اضطراری جهت ممانعت از تشدید آسیبهای محیط زیستی در منطقه و نیز الزام متجاوزین به توقف جنایات جنگی به عمل آورد.
سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران هم در نامهای خطاب به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و اعضای شورای امنیت، ضمن تبیین مواضع ایران در خصوص حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات و اماکن هستهای، نسبت به پیامدهای وخیم انسانی و زیست محیطی این حملات غیرقانونی هشدار داد.
از سوی دیگر، آرمان خرسند، رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت از محیط زیست نیز ضمن انتقاد از نحوه برخورد نهادهای بینالمللی با تبعات زیستمحیطی حمله به نیروگاههای هستهای ایران گفت:سکوت نهادهای بینالمللی، همدستی با متجاوز است. خرسند تاکید کرد:«با توجه به نزدیکی نیروگاه اتمی بوشهر به خلیج فارس و دریای عمان، اگر موادی از این نیروگاه در این دو پهنه آبی منتشر شود، کشورهای جنوبی آن بسیار تحت تاثیر قرار میگیرند چراکه آبشیرینکنها بخش مهمی از منابع آبی این کشورها را تشکیل میدهد و نشت هر نوع مواد هستهای به آب به منزله لزوم تخلیه این کشورهاست. از سوی دیگر محیط زیست خلیج فارس و دریای عمان به صورت جدی آسیب میبیند».
پیشتر برخی مقامت عربی خلیج فارس نسبت به عواقب جنگ افروزیهای آمریکا و رژیم صهیونیستی در هدف قرار دادن تاسیسات هستهای ایران و مخاطرات طبیعی آن هشدار داده بودند ولی با وجود این، آمریکا و رژیم اشغالگر در هفتههای اخیر چندین بار به اطراف تاسیسات هستهای بوشهر حمله کردهاند که نگرانیها را نسبت به آینده محیط زیست منطقه و جان انسانها و حیوانات افزایش داده است.
خطر تشعشات هستهای بر محیط زیست پیرامونی
در صورتی که نیروگاه هستهای بوشهر مورد اصابت جدی قرار گیرد نه تنها برای ایران بلکه برای کل منطقه آسیب خواهد زد. اگر آب خلیج فارس آلوده به تشعشات هستهای باشد، در این صورت تامین آب کشورهای منطقه و زندگی آب زیان مختل خواهد شد. از آنجا که آب مایه حیات برای انسانها و موجوداj دیگر به شمار میرود، اگر آلوده به مواد سمی و شیمیایی باشد ادامه چرخه حیات هم غیرممکن خواهد بود. از اینرو، تاسیساتی که با هدف تامین آسایش انسانها ساخته شده بود میتواند زندگی را از مردم سلب کند.
خطر تشعشعات هستهای برای منطقه به قدری فاجعه بار خواهد بود که مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هم نسبت به عواقب آن هشدار میدهد. رافائل گروسی هشدار داد که ادامه فعالیت نظامی نزدیک نیروگاه بوشهر که یک تاسیسات فعال با حجم زیادی سوخت هستهای است میتواند باعث یک حادثه شدید رادیولوژیکی با پیامدهای زیانبار برای مردم و محیط زیست در ایران و فراتر از آن شود.
حملات ممتد متجاوزان به تاسیسات هستهای ایران درحالی است که ماده ۵۶ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ به کنوانسیونهای ژنو، حمایت مطلق و تقویتشدهای را برای کارها و تأسیسات حاوی نیروهای خطرناک، از جمله نیروگاههای تولید برق هستهای، مقرر میدارد و صراحتاً هرگونه حملهای را که ممکن است موجب رهاسازی نیروهای خطرناک و در نتیجه تلفات شدید در میان جمعیت غیرنظامی گردد، به طور مطلق ممنوع نموده است. علاوهبراین، ماده ۵۵ پروتکل الحاقی اول کنوانسیون ژنو، طرفهای درگیر در یک مخاصمه مسلحانه را ملزم میسازد که حفاظت از محیط طبیعی را در برابر آسیبهای گسترده، بلندمدت و شدید تضمین نمایند.
آسیبهای زیست محیطی
خطرات زیانبار ناشی از جنگ تنها به تلفات انسانی و خسارات مالی محدود نمیشود بلکه به زندگی حیوانات و آثار تاریخی چندین هزار ساله نیز آسیب جدی وارد میکند. انفجار و بمبارانهای پیاپی، باعث فشردگی شدید خاک، فرسایش جبرانناپذیر زمین میشود و نشت مواد سمی از تسلیحات و تخریب مراکز صنعتی، خاک را به فلزات سنگین و مواد شیمیایی پایداری آلوده میکند که تا سدهها امکان کشاورزی و حیات سالم را از بین میبرد.
به گفته کارشناسان محیط زیست، «زمانی که خاکی در اثر اصابت بمب و موشک نابود میشود، فرسایش خاک به حدی میرسد که موجودات زنده درون آن عملاً نابود شده و زنجیره حیات قطع میشود. این مسئله در مناطق کوهستانی به شکل ریزش و فرسایش شدید و در مناطق جنگلی با نابودی کامل درختان خود را نشان میدهد. این تخریب ساختاری خاک، احیای آنرا برای دههها غیرممکن ساخته و مناطق حاصلخیز را به بیابانهایی بیحاصل تبدیل میکند که «فرسایش بازگشتناپذیر» تنها واژه دقیق برای توصیف آن است».
در این میان، با تخریب محیط زیست و نابودی جنگلها، زنجیره تامین مواد غذایی نیز با بحران مواجه خواهد شد و در بلندمدت میتواند زندگی ساکنان مناطق جنگ زده را دچار خطر کند. همچنین، ادامه تخریب محیط زیست، پناهگاههای حیات وحش را نابود کرده و آنها را در خطر انقراض قرار خواهد داد.
آثار برجای مانده از جنگهای چند دهه پیش نشان میدهد که استفاده از سلاحهای نامتعارف و بمبارانهای شدید، تا چه حد بر زندگی انسانها و محیط زیست ضربه وارد کرده است. وقتی محیط زیست آسیب میبیند تاثیر مستقیم خود را بر زندگی و سلامت انسانها میگذارد و اگر طبیعت نابود شود، زمین نیز برای انسانها غیرقابل سکونتگاه خواهد شد.
از آنجا که ارتباط مستقیمی بین زیرساختها و محیط زیست وجود دارد، لذا نابودی تاسیسات از جمله آب و انرژی آثار جبران ناپذیری برای طبیعت به همراه دارد. اگر زیرساختهای آب نابود شود، محیط زیست هم با کمبود آب مواجه خواهد شد و تولید محصولات کشاورزی که برای تداوم حیات انسانها لازم و ضروری است دچار کمبود خواهد شد.
حملات به پالایشگاه و تاسیسات انرژی نیز به دلیل مواد سمی موجود در آنها محیط زیست را آلوده میکند و با توجه به شرایط جوی و شروع بارندگی، این ترکیبات به صورت بارانهای اسیدی میتوانند به سطح زمین و خاک منتقل شوند. علاوهبراین، دود ناشی از انفجار مواد شیمیایی و آتشسوزیهای گسترده، گونههای گیاهی و جانوری را به خطر میاندازد.
بر اساس برآوردها و منابع بینالمللی، از جمله گزارشی که روزنامه گاردین نیز منعکس کرده تاکنون پیامد این تجاوزات معادل ردپای کربنی حدود ۶۰ کشور در یک سال بوده است و این حملات باعث انتشار گازهای سمی و مونوکسید کربن در هوا میشود که برای سلامتی انسان و موجودات دیگر خطرآفرین است. از دید برخی کارشناسان، از آنجا که محیط زیست و پدیدههای آن مرزهای سیاسی را به رسمیت نمیشناسند، لذا آنچه از سوختن انبارهای نفت و پالایشگاه ایجاد میشود، پیامدهای این گازهای سمی در ایران باقی نخواهد ماند بلکه در سراسر منطقه و جهان منتشر خواهد شد.
درمجموع، باتوجه به حملات وحشیانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به زیرساختها و تاثیر منفی آن بر محیط زیست، جامعه جهانی باید فورا در برابر این جنایتها موضع قاطعی اتخاذ کند تا اینگونه نسلکشیها که چرخه حیات انسانها و موجودات دیگر را به خطر میندازد در جهان باب نشود.
