الوقت - یک روز پس از حکم دیوان عالی آمریکا درباره لغو فرمانهای تعرفهای دونالد ترامپ، رئیس جمهور این کشور، حال ترامپ اعلام کرد تعرفهٔ موقت واردات از همهٔ کشورها را از ۱۰ درصد به ۱۵ درصد افزایش میدهد. براساس گزارش منابع آمریکایی، این بالاترین سطح مجاز طبق قانون محسوب میشود. دونالد ترامپ روز جمعه یکم اسفند پس از اعلام رأی دیوان عالی آمریکا بلافاصله تعرفهای سراسری به میزان ۱۰ درصد اعلام کرده بود.
چرا دیوان عالی آمریکا حکم ترامپ را لغو کرد؟
دیوان عالی آمریکا در حکم خود اعلام کرد ترامپ در اجرای برنامهٔ قبلی تعرفهها با استناد به «قانون وضعیت اضطراری اقتصادی بینالمللی» از حدود اختیارات قانونی خود فراتر رفته است.
این قانون به رئیسجمهور ایالات متحده اجازه میدهد در برابر تهدیدهای فوری خارجی مانند بحرانهای امنیتی یا اقتصادی اقدامهای اضطراری اتخاذ کند، اما دادگاه تشخیص داد استفاده از آن برای اعمال تعرفههای گستردهٔ تجاری خارج از هدف و دامنهٔ این قانون است.
قضات تأکید کردند تعیین سیاستهای تجاری و وضع تعرفههای عمومی اساساً در حوزه اختیارات کنگره قرار دارد و رئیسجمهور نمیتواند صرفاً با اعلام وضعیت اضطراری اقتصادی چنین اقدامهایی انجام دهد.
با این حال لجبازی ترامپ پایان ندارد و یک روز پس از اعلام رای دیوان عالی درباره لغو تعرفههای سنگین ترامپ علیه دیگران، ترامپ اعلام کرد که 15 درصد تعرفه روی همه واردات کالا از همه کشورها به آمریکا خواهد گذاشت. این 15 درصد حداکثر میزان مجاز قانونی نرخ اعمال تعرفه از سوی دولت ترامپ است و اعمال نرخهای بیشتر بایستی با مجوز کنگره همراه باشد.
غرامت میلیاردی روی دوش دولت آمریکا
با حکم تاریخی دیوان عالی علیه فرمان تعرفه ترامپ، اکنون دولت آمریکا ناگزیر است میلیاردها دلار درآمد کسب شده در یک سال گذشته را به عنوان غرامت به شرکتهایی که این تعرفهها را پرداخت کردند، بازگرداند. تا کنون صدها پرونده شکایت از دولت ترامپ در دادگاههای تجاری آمریکا ثبت شده در صورتی که دادگاهها این شکایتها را بررسی و رای به نفع شاکیان صادر کنند، ممکن است دولت ترامپ ناگزیر به بازپرداخت میلیاردها دلار تعرفه جمعآوریشده به عنوان غرامت به شرکتها شود.
در میان شکایتهای انجام شده از دولت ترامپ برای دریافت غرامت بدلیل اعمال تعرفههای سنگین، شرکت اسباببازیسازی Learning Resources، که ۹۰ درصد محصولات آموزشی خود را از چین وارد میکند،به یکی از جدیترین چالشهای حقوقی علیه تعرفههای دولت ترامپ تبدیل شد. این شرکت که ۹۰ درصد محصولات خود را از چین وارد میکند، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۰ میلیون دلار تعرفه بر اساس قانون IEEPA پرداخت و ناچار به کوچکسازی شد.
در واقع با حکم دیوان عالی آمریکا که اجازه ادامه جنگه تعرفهای به ترامپ را نداد، این حکم نه تنها راه را برای بازپرداخت تعرفههای قبلی باز میکند، بلکه تأثیر گستردهای بر بودجه دولت آمریکا دارد. طبق بررسیها، ۱.۵ هزار میلیارد دلار از درآمد پیشبینیشده تعرفههای ترامپ در معرض بازپرداخت است.
کشیدن ترمز ترامپ
از سوی دیگر حکم دیوان عالی باعث کاهش قدرت دولت برای استفاده گسترده از اختیارات اضطراری در حوزه تجارت شده و این وضعیت بی تردید تأثیر مستقیم بر قیمت کالاها برای مصرفکنندگان آمریکایی خواهد داشت. به عبارت دیگر اگرچه دولت ترامپ از این تعرفهها بهعنوان ابزاری برای «حفاظت از منافع ملی» دفاع میکرد، اما این حکم یکی از ستونهای اصلی استراتژی جنگ تجاری او را تضعیف میکند.
در واقع حکم دیوان عالی آمریکا فقط درباره تعرفهها نیست؛بلکه درباره مرز اختیارات رئیسجمهور در برابر قدرت کنگره است و دیوان عالی عملاً پیام داد: در مسائل اقتصادی بنیادین، تصمیم نهایی باید در دست قانونگذاران کنگره باشد نه کاخ سفید!
به عبارت دیگر مهمترین پیامد رأی دیوان عالی، محدود کردن تهدید یا استفاده از تعرفهها به عنوان ابزار فشار یا تنبیه مورد علاقه رئیسجمهور خارج از حوزه تجارت باشد. ترامپ باید راه دیگری برای ابراز خشم خود نسبت به سایر کشورها پیدا کند.
آینده تعرفههای ترامپ چه خواهد شد؟
نظرسنجی شورای روابط خارجی نشان میدهد اکثریت مردم آمریکا معتقدند تعرفهها به افزایش قیمتها کمک کرده و باید محدودیتهایی برای توانایی رئیسجمهور در وضع آنها وجود داشته باشد. زمانبندی این تصمیمگیری در سال انتخابات میتواند آن را به مسئلهای پرخطر از نظر سیاسی تبدیل کند.
برای اجرای رأی دیوان عالی، انتظار میرود دولت به گمرک و حفاظت مرزی دستور دهد جمعآوری تعرفهها را متوقف کند. همچنین عدم قطعیت درباره چگونگی استرداد وجوه تعرفههای که واردکنندگان در ماههای گذشته پرداختهاند وجود دارد، اما بر اساس رویه قضایی قبلی، استرداد وجوه الزامی است.
شورای روابط خارجی گزارش داده است که دولت ترامپ احتمالاً تحقیقات تحت سایر اختیارات را آغاز یا تکمیل خواهد کرد و تلاش میکند تعرفهها را پیش از انقضای تعرفه ۱۰ درصدی بخش ۱۲۲ در پنج ماه آینده بازتولید کند. برخی شرکتها در پاسخ به تهدید تعرفههای جدید با دولت ترامپ توافقاتی کردهاند. برای مثال، بخش عظیمی از صنعت داروسازی متعهد به سرمایهگذاری صدها میلیارد دلار در آمریکا شدند. هرچند ممکن است برنامههای خود را بازبینی کنند، اما با توجه به عدم قطعیت درباره سرنوشت نهایی تعرفهها، احتمالاً به برنامههای اعلامشده ادامه خواهند داد.
