الوقت- پس از موفقیت عربستان در عقبراندن امارات و گروههای وابسته به آن از جنوب یمن طی هفتههای گذشته، انگیزه این کشور برای احیای راهبردهایی که از یک دهه پیش اغاز شده بود، افزایش یافته است. عربستان در این مسیر تلاش میکند با بهرهگیری از قبایل جنوبی یمن که پیشتر تحت نفوذ امارات قرار داشتند، موازنه میدانی را به نفع خود تغییر دهد.
در گزارشی که سایت «شفقنا عربی» منتشر کرده است، عربستان این روزها سعی دارد گروههای مسلح شورشی و قبایل جنوبی یمن را متحد کرده و همزمان با تزریق نقدینگی قابل توجه مالی، این کشور تضعیف شده را سرپا نگه دارد.
گفته میشود عربستان امسال حدود سه میلیارد دلار در بودجه خود برای پوشش حقوق نیروهای یمنی و کارمندان دولت وابسته به خود اختصاص داده است. یک میلیارد دلار از این مبلغ برای حقوق نیروهای جنوبی اختصاص داده شده که قبلاً توسط امارات پرداخت میشد.
معمر الاریانی، وزیر اطلاعات دولت یمن همسو با عربستان در این زمینه اظهار داشت:«عربستان سعودی با ما همکاری کرده و آمادگی خود را برای پرداخت کامل تمام حقوقها ابراز کرده است. این حمایتها، یمن را قادر میسازد تا دوباره سازماندهی شود و گروههای مسلح را تحت کنترل خود درآورد».
عربستان پیشتر به جنگجویان متحد دولت تحت حمایت خود پول پرداخت میکرد و اخیراً نیز تأمین مالی دهها هزار کارمند دولت و هزاران نیروی شورای انتقالی جنوب را آغاز کرده است، همان گروهی که در ماه دسامبر به نیروهای وابسته به ریاض حمله کرد و پیشتر از ابوظبی حقوق میگرفت.
علاوهبراین، عربستان اخیرا بسته توسعهای حدود ۵۰۰ میلیون دلار برای مناطق جنوبی یمن اختصاص داده که شامل تأمین زیرساختها، پروژههای توسعهای و کمک به بخشهای حیاتی در ۱۰ استان است.
گزارشها نشان میدهد که مجموع هزینههای عربستان برای پرداخت حقوق کارکنان، پروژههای توسعهای و حمایت از بخش انرژی در یمن ممکن است تنها در سال جاری از چهار میلیارد دلار فراتر رود.
تحرکات عربستان درحالی صورت میگیرد که پس از حملات انصارالله به زیرساختهای انرژی این کشور در سال ۲۰۲۲، آتشبس میان دو طرف برقرار شد و این توافق تاکنون به صورت شکننده پابرجا مانده است. با این حال، مداخلات اخیر ریاض در یمن، این کشور را در آستانه تحولات تازهای قرار داده که میتواند به آغاز دور جدیدی از درگیریها منجر شود.
در شرایطی که وضعیت مالی عربستان تحت فشار است و کاهش قیمت نفت پیشرفت پروژههای بزرگ را کند کرده، ریاض نمیتواند خطرات امنیتی در مرزهای جنوبی خود را نادیده بگیرد. بیثباتی در یمن، کشوری که ۱۸۰۰ کیلومتر مرز مشترک با عربستان دارد، میتواند برنامههای جذب گردشگران و سرمایهگذاری خارجی را با مشکل مواجه کند.
تشکیل جبهه متحد نظامی در برابر انصارالله
عربستان که طی دهه گذشته دهها میلیارد دلار صرف عملیات نظامی در یمن کرده است، اکنون سعی دارد تا از این بحران خودساخته دستاوردهایی برای خود کسب کند.
به گزارش شفقنا، «عربستان به طور فعال در تلاش است تا جناحهای یمنی ضد انصارالله را که در حال حاضر به دلیل توقف کمکهای امارات از هم پاشیدهاند را در یک ساختار نظامی متحد ادغام کند. ریاض با تجمیع فرماندهی، قصد دارد موضع مذاکره قویتری ایجاد کند و انصارالله را برای دستیابی به توافق تا اواخر سال ۲۰۲۶ تحت فشار قرار دهد. برای دستیابی به این هدف، عربستان از رویکرد چماق و هویج استفاده میکند».
هدف عربستان از کمکهای مالی و تقویت نظامی گروههای جنوب یمن، جلب حمایت مردم و مقامات محلی و جلوگیری از کاهش وفاداری آنها به دولتهای وابسته به عربستان است. با تأمین حقوق، دولتهای تحت حمایت ریاض میتوانند ثبات نسبی ایجاد کنند و مقاومت در برابر فشارهای سیاسی و نظامی انصارالله را افزایش دهند.
بر همین اساس، تقویت گروههای تجزیهطلب در جنوب یمن که با انصارالله مخالف هستند، یکی از راهبردهای اصلی ریاض برای کنترل اوضاع کل یمن قرار گرفته است. با تقویت توان نظامی و لجستیکی شورای انتقالی جنوب، ریاض میتواند کنترل بیشتری بر مناطق استراتژیک جنوب یمن داشته باشد و در عین حال امنیت مسیرهای دریایی و نفتی خود را تضمین کند.
از دید برخی کارشناسان، ریاض برای رسیدن به مقاصد خود به جداییطلبان جنوب یمن احتمال تشکیل یک کشور مستقل در آینده را که از طریق همهپرسی تعیین خواهد شد وعده میدهد، به شرط آنکه ابتدا برای شکست دادن انصارالله متحد شوند.
با وجود جدول زمانی بلندپروازانهای که ریاض تعیین کرده است، کارشناسان نسبت به موانع عمدهای از جمله اختلافات عمیق داخلی بر سر مسئله استقلال جنوب یمن، ادامه اقتصاد جنگی که در آن حقوق شبهنظامیان بسیار بیشتر از دستمزد غیرنظامیان است و ظهور یک نسل کامل تحت نظامیگری که گذار مسالمتآمیز را هنوز دور از دسترس میسازد، هشدار میدهند.
آزمودن تجربه شکست خورده
تلاشهای مستمر عربستان برای مقابله با انصارالله درحالی است که تجربه یازده سال گذشته نشان داده هرگونه اقدام برای شکست این جنبش محکوم به شکست است. زیرا انصارالله طی سالهای گذشته نه تنها از نظر نظامی تضعیف نشده، بلکه با اتکا به تجربه جنگی، توسعه توان موشکی و پهپادی و همچنین انسجام اجتماعی در مناطق تحت کنترل خود، به یک بازیگر قدرتمند و تعیین کننده در معادلات یمن و حتی منطقه تبدیل شده است.
این سطح از بازدارندگی به گونهای است که حتی مداخلات مستقیم آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز نتوانسته آن را درهم بشکند، چه برسد به عربستان که شکستهای سنگینی را از صنعا متحمل شده است.
در مقابل، ابزارهای عربستان برای اعمال فشار، از جمله تکیه بر شورای انتقالی جنوب یمن و نیروهای وابسته یا مزدوران محلی، فاقد انسجام و توان لازم برای تغییر موازنه قدرت هستند. شورای انتقالی جنوب بیش از آنکه یک نیروی ملی باشد، بازیگری وابسته و متأثر از شکافهای داخلی یمن است و اختلافات عمیق میان گروههای جنوبی، امکان شکلگیری یک جبهه منسجم علیه انصارالله را از بین برده است.
تجربه سالهای گذشته نشان داده که این نیروها نه توان پیشروی پایدار دارند و نه قادرند در برابر واکنشهای میدانی مقاومت یمن دوام بیاورند.
در چنین شرایطی، ادامه سیاستهای جنگطلبانه ریاض نه تنها دستاوردی برای این کشور نخواهد داشت بلکه میتواند پیامدهای پرهزینهتری نیز به دنبال داشته باشد. همانگونه که رهبران انصارالله هشدار دادهاند، در صورت آغاز دوباره درگیریها، تمامی زیرساختهای عربستان به عنوان اهداف مشروع یمنیها در نظر گرفته خواهد شد.
بر این اساس، هرگونه تشدید تنش یا بازگشت به گزینه نظامی میتواند معادلات امنیتی منطقه را به زیان عربستان تغییر داده و امنیت داخلی و اقتصادی این کشور را با چالشهای جدی مواجه سازد.
از سوی دیگر، ادامه این رویکرد میتواند پیامدهای خطرناکی فراتر از میدان یمن به همراه داشته باشد. تشدید بیثباتی در جنوب یمن، ناامنی را به مناطق ساحلی و گذرگاههای حساس دریای سرخ گسترش میدهد، منطقهای که یکی از حیاتیترین مسیرهای تجارت جهانی و انرژی به شمار میرود. بنابراین، هرگونه تنش جدید میتواند امنیت کشتیرانی را تضعیف کرده و دامنه بحران را به سطح منطقهای و بینالمللی بکشاند.
