الوقت – در اولین ساعات صبحگاه امروز –یکشنبه- 19 فرودین 1397 اخباری مبنی بر وقوع حمله شیمیایی در شهرستان دوما در غوطه شرقی منتشر شد و در همان ابتدای انتشار این خبر، رسانه های غربی و عربی مخالف حکومت سوریه و حامی گروههای تروریستی، بدون ارائه هیچ سندی انگشت اتهام را به سوی دمشق نشانه گرفتند. هر چند گزارشهای موثقی از چند و چون ماجرا و میزان تلفات این حمله وجود ندارد اما بر اساس گزارش خبرگزاری فارس به نقل از شبکه «الجزیره»، در این حمله شیمیایی تا کنون 150 غیرنظامی کشته و صدها غیرنظامی دیگر مجروح شدهاند.
متعاقب اعلام پاره ای رسانه های عربی از وقوع این رخداد، رسانههای دولتی سوری به نقل از مقامات این کشور هرگونه نقش حکومت مرکزی در انجام «حملات شیمیایی» را رد کردهاند. خبرگزاری دولتی سوریه (سانا) میگوید گروه «جیشالاسلام»، که کنترل دوما را در دست دارد، «دست به انتشار خبرهای جعلی در مورد حملات شیمیایی میزند» تا پیشروی نیروهای دولتی در منطقه را تحتالشعاع قرار دهد.
اما دلایل و شواهد موجود بطور قطع و واضح نشان می دهد که حمله شیمیایی توسط ارتش سوریه صورت نگرفته است:
دست بالای دمشق و عدم نیاز به استفاده از سلاحهای نامتعارف
مهمترین استدلال برای اثبات واهی بودن ادعای تروریستها در ربط دادن حمله شیمیایی به حکومت مرکزی سوریه را میتوان در دستبالا داشتن دمشق در معادلات میدانی غوطه شرقی و اثبات نشدن تمامی ادعاهای پیشین در استفاده حکومت بشار اسد از سلاحهای نامتعارف دانست. ارتش در این مدت توانست حدود 95% این منطقه را با قدرت تحت کنترل خود در آورد. این اقدام را می توان مصداق بارز ریختن اب به آسیاب دشمن دانست. متوسل شدن به چنین اقداماتی بطور معمول توسط طرفهایی صورت می گیرد که در شرایط نابودی و مرگ قرار گرفته و گزینه های زیادی در پیش رو ندارند. در حقیقت، طی هفتههای گذشته نیروهای دولتی سوریه اکثر مناطق غوطه شرقی را به کنترل خود درآوردهاند و بر محاصره دوما، واپسین شهر عمده در این منطقه نیز افزودهاند. توافقهایی با وساطت روسیه، تا روز ۱۶ فروردین به خروج هزاران نفر انجامید، اما بنبست در مذاکرات در حال حاضر جلوی انتقال بقیه مردم را گرفتهاست. در چنین وضعیتی که دمشق در آستانه تسلط کامل بر غوطه شرقی و کنترل بر شهرستان دوما قرار دارد، به وضوح این امر منطقی به نظر نمیرسد که حکومت سوریه در چنین شرایطی هر گونه عملیات نظامی نامتعارفی را انجام دهد.
ماهیگیری غرب از آب گلآلود
رقابت دو قدرت روسیه و آمریکا در ژئوپلتیک سوریه به سود مسکو در حال رغم خوردن است. به همین دلیل پس از انتشار اخبار وقوع حمله شیمیایی در غوطه شرقی، بلافاصله دولت آمریکا تلاش کرد رخداد را جدی قلمداد کرده و آن را به دمشق نسبت دهد، تا از این طریق مشروعیت لازم را برای دخالت بیشتر در امور سوریه و حمله نظامی احتمالی به دمشق کسب کند. در همین زمینه، در مواضعی مداخلهجویانه، وزارت خارجه ایالات متحده در بیانیهای که ۱۸ فروردین ماه اعلام کرد: در حال رصد و ارزیابی این گزارشها است و انتشار آنها موجب «نگرانی زیادی» است: «بر سر اینکه حکومت سوریه سابقه استفاده از سلاحهای شیمیایی علیه مردم خود را دارد، اختلاف نظری وجود ندارد.» به گفته وزارت خارجه آمریکا «در نهایت مسئولیت این حملات خشونتبار با سلاحهای شیمیایی علیه مردم سوریه، بر عهده روسیه است». هدر نائورت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، نیز گفته این گزارشها «وحشتناک» است و چنانچه وقوع حملات ثابت شود، «جامعه بینالمللی باید فورا به آن واکنش نشان دهد». ایراد این اظهارات و صدور بیانیه وزارت خارجه آمریکا نشان میدهد که واشنگتن قصد دارد با بهانه واهی حمله شیمیایی زمینه دخالت در امور سوریه را برای خود ایجاد کند.
طی چند روز گذشته روسیه نسبت به هدف تروریستها برای به راهانداختن نمایش حمله شیمیایی و وارد کردن اتهام به دمشق هشدار داده بود. همچنین روسیه پیش از اینها بارها گفته بود که آمریکائیها و حامیات تروریستها در صدد هستند یک حمله شیمیایی را ترتیب داده و آن را به گردن ارتش سوریه بیندازند. آنها از طریق رسانه های خود اتمام حجت هم می کردند که چنانچه این بار ارتش اسد دست به حمله شیمیایی بزند تحمل نکرده و دست به اقدام نظامی خواهند زد! منظور آنها بهانه سازی جهت انجام یک حمله نظامی علیه دولت سوریه بود تا بتوانند از این طریق معادلات میدانی را بنفع خود و تروریستها تغییر دهند. در این زمینه می توان به اظهارات «سرگئی شایگو» وزیر دفاع روسیه در 21 مارس 2018 (1 فروردین 1397) اشاره کرد که در جمع مقام های وزارت دفاع روسیه تاکید کرد: «همچنان احتمال بکارگیری مواد شیمیایی سمی توسط تروریستها در سوریه وجود دارد. تروریستها میخواهند با حمله شیمیایی در سوریه، این اقدام را به ارتش سوریه نسبت دهند. ایران و روسیه معتقدند که تروریست ها در سال های اخیر چندین بار از مواد شیمیایی در سوریه علیه غیرنظامیان و نیز نظامیان ارتش سوریه استفاده کردند که براثر آن شماری کشته و یا مصدوم شدند چرا که سوریه تمامی تسلیحات شیمیایی خود را نابود کرده است.» ایراد این اظهارات بهوضوح نشان میدهد که تهران و مسکو انجام چنین سناریویی از سوی تروریستها را پیشبینی کرده بودند.راه انداختن این سناریوی شکست خورده را میتوان واپسین تلاش گروههای تکفیری برای تداوم حیات در کشور سوریه ارزیابی کرد. در واقع، با آغاز سال 2018 ناقوس مرگ و پایان حیات تروریستها در کشور سوریه به صدا درآمده و این گروهها که میدانند آیندهای در معادلات آتی ندارند، قصد دارند تا از طریق وارد کردن جامعه جهانی به مقابله با حکومت مرکزی سوریه، زمینه ایجاد تغییر در روند تحولات و جایگاه خود را ایجاد کنند. با وجود این، واقعیات نشان میدهد که چنین سناریویی در گذشته نیز آزموده شده و با نتیجه همراه نبوده است و در آینده نزدیک شاهد حذف این گروهها از عرصه میدانی معادلات سوریه خواهیم بود.
