جنگ در غزه تنها خانهها و زیرساختها را ویران نکرده، بلکه زندگی کودکان مبتلا به اوتیسم و خانوادههای آنان را نیز با بحرانی عمیق روبهرو کرده است؛ کودکانی که برای حفظ ثبات روانی خود به محیطی آرام، قابل پیشبینی و برخوردار از برنامههای منظم درمانی نیاز دارند.
به گزارش الوقت به نقل از الجزیره، بمبارانهای مداوم، آوارگی، نابودی مدارس و مراکز توانبخشی و کمبود دارو باعث شده بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم در غزه با تشدید علائم و پسرفت شدید رفتاری مواجه شوند. کارشناسان از بیخوابی، حملات هراس، پرسهزنی، فریادهای شدید و حتی خودآزاری در میان این کودکان خبر دادهاند.
یکی از این کودکان، «احمد حاتم المحبیل»، نوجوان ۱۶ ساله ساکن خانیونس است. خانه، اتاق خواب، مدرسه و آکادمی ورزشی او در جریان جنگ از بین رفته است. خانواده احمد میگویند او پیش از جنگ روند مناسبی در مدرسه و برنامههای توانبخشی داشت و در فوتبال و زبان انگلیسی نیز پیشرفت کرده بود، اما صدای انفجارها اکنون باعث حملات شدید هراس و رفتارهای آسیبزننده به خود او میشود.
مادر احمد همچنین از سوءتغذیه شدید و کمبود مواد غذایی خبر داده و گفته است که این وضعیت به مشکلات جسمی جدی برای پسرش منجر شده و او مجبور به انجام عمل جراحی شده است. اکنون احمد بیشتر اوقات در خانه میماند، زیرا خانوادهاش محیط امنی برای رفتوآمد او در غزه پیدا نمیکنند.
«ضیاء ابوعون»، متخصص روانشناسی که با احمد کار کرده است، میگوید کودکان مبتلا به اوتیسم برای احساس امنیت به نظم و آرامش وابستهاند و قرار گرفتن ناگهانی آنها در محیطی مانند چادرهای آوارگان و در میان انفجارهای مداوم، نوعی شوک حسی ایجاد میکند که مغز آنها قادر به پردازش آن نیست. به گفته او، پیامد این وضعیت میتواند بیخوابی، مشکلات گوارشی، حملات شدید و از دست دادن کنترل رفتاری باشد.
«منیر الحاج»، جوان ۱۹ ساله دیگری در اردوگاه النصیرات، نیز پیش از جنگ در مدرسه حضور داشت، مهارتهای ارتباطی خوبی داشت و در نقاشی استعداد نشان میداد. اما ادامه حملات و کمبود دارو باعث تشدید علائم او شده و خانوادهاش اکنون با حملات فریاد و علائم شبهتشنج روبهرو هستند. کمبود دارو حتی باعث شده میزان داروی آرامبخش او به نصف کاهش پیدا کند.
بحران تنها به دارو محدود نمیشود. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که از ماه مه ۲۰۲۴ تا آوریل ۲۰۲۶ هیچ تجهیزات توانبخشی وارد غزه نشده و مراکز درمانی نیز با محدودیتهای شدید مواجه بودهاند. در همین حال، مرکز فلسطینی آموزش ویژه نیز در جریان جنگ تخریب شده و مدیر سابق آن، اریج ابوسلطان، کشته شده است.
کارشناسان تأکید دارند که نابودی محیطهای آشنا و قابل پیشبینی، برای کودکان مبتلا به اوتیسم پیامدهایی فراتر از آسیبهای معمول جنگ دارد. «ریم جارور»، مسئول برنامههای اوتیسم در انجمن دلفینهای آموزش و توسعه اجتماعی غزه، میگوید آوارگی ناگهانی میتواند محرکهای محیطی را به تهدیدهایی جدی تبدیل کند و موجب پسرفت گسترده در مهارتهای زبانی و اجتماعی کودکان شود.
به این ترتیب، در کنار آمار تلفات و ویرانیهای جنگ غزه، گروهی از کودکان با شرایط خاص نیز با از دست دادن مدرسه، مراکز درمانی، برنامههای روزمره و محیط امن خود مواجه شدهاند؛ شرایطی که خانوادههای آنها میگویند بازگشت به وضعیت عادی را برای این کودکان بسیار دشوارتر کرده است.
