الوقت - تشدید بحران در تنگه هرمز، بندر فجیره در ساحل دریای عمان را به مهمترین مسیر راهبردی امارات برای حفظ صادرات نفت و تجارت دریایی تبدیل کرده است. این بندر که خارج از تنگه هرمز قرار دارد، اکنون نقش محوری در کاهش وابستگی ابوظبی به این آبراه حساس و استمرار جریان صادرات انرژی ایفا میکند.
بر اساس گزارش «المانیتور»، با افزایش تهدیدها علیه کشتیرانی در تنگه هرمز، امارات ظرفیت انتقال نفت از طریق خط لوله ابوظبی–فجیره را افزایش داده و همزمان توسعه زیرساختهای بندری و مخازن ذخیرهسازی در این بندر را با سرعت بیشتری دنبال میکند. در ماههای اخیر نیز حجم صادرات نفت از فجیره به شکل قابل توجهی افزایش یافته و این بندر به یکی از مهمترین مراکز صادرات نفت و سوخت در منطقه تبدیل شده است.
در همین حال، کارشناسان هشدار میدهند که اگرچه فجیره امکان دور زدن تنگه هرمز را تا حدی فراهم کرده است، اما این بندر نیز از تهدیدهای امنیتی ناشی از درگیریهای منطقهای مصون نیست. حملات اخیر به تأسیسات انرژی و نفتکشها در نزدیکی سواحل امارات نشان داده که حتی مسیرهای جایگزین نیز با خطرات فزایندهای روبهرو هستند.
به اعتقاد تحلیلگران، تبدیل شدن فجیره به «شریان حیاتی» اقتصاد امارات، بیانگر تغییرات ژئوپلیتیکی در تجارت انرژی خلیج فارس است؛ تغییری که میتواند در صورت تداوم بحران هرمز، جایگاه این بندر را در بازار جهانی نفت بیش از پیش تقویت کند.
در عین حال اگرچه امارات نفت ابوظبی را از طریق خط لوله ADCOP به فجیره منتقل میکند تا بدون عبور از تنگه هرمز صادر شود، اما ظرفیت این خط لوله محدود است و نمیتواند تمام صادرات نفت امارات را پوشش دهد. ظرفیت اسمی خط لوله حدود ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون بشکه در روز است. در حالی که ظرفیت تولید و صادرات نفت امارات بیش از این مقدار است. بنابراین در صورت بسته شدن یا اختلال جدی در هرمز، بخشی از نفت همچنان به مسیرهای وابسته به خلیج فارس نیاز خواهد داشت.
این موضوع باعث میشود فجیره «جایگزین کامل هرمز» نباشد، بلکه فقط بخشی از ریسک را کاهش دهد.
همچنین مهمترین چالش فجیره، قرار گرفتن آن در برد موشکها و پهپادهای ایران است. در ماههای اخیر تأسیسات نفتی منطقه فجیره هدف حملات پهپادی قرار گرفته و حتی آتشسوزی در برخی زیرساختهای انرژی گزارش شده است. این مسئله نشان میدهد که قرار گرفتن بندر در خارج از تنگه هرمز به معنای مصونیت کامل از تهدیدات امنیتی نیست.
حتی اگر نفت از طریق فجیره صادر شود، نفتکشها همچنان در معرض تهدیدات دریایی قرار دارند. حملات اخیر به نفتکشهای اماراتی در منطقه نشان داده که امنیت مسیرهای صادراتی همچنان یک نگرانی جدی برای ابوظبی است.
در واقع ریسک حملات نظامی باعث افزایش حق بیمه نفتکشها و کشتیهای تجاری شده است. هرگونه تهدید علیه فجیره میتواند هزینه صادرات نفت و واردات کالا را برای امارات افزایش دهد و مزیت اقتصادی این مسیر را کاهش دهد.
