الوقت- رژیم صهیونیستی که تحت هدایت جریان راست‌گرای افراطی و در چارچوب راهبرد توسعه‌طلبی ارضی به دنبال تغییر معادلات ژئوپلیتیکی در مناطق پیرامونی است، پس از غزه، کرانه باختری و لبنان، جنوب سوریه را نیز به کانون جدید پیشروی نظامی خود برای گسترش قلمرو اشغالی تبدیل کرده است.
راهبرد ارتش صهیونیستی از هدف قرار دادن ظرفیت‌های نظامی به سمت تثبیت حضور بلندمدت و تغییر واقعیتهای میدانی در جنوب سوریه تغییر جهت داده است، روندی که از طریق تخریب اراضی کشاورزی و اعمال فشار بر ساکنان بومی دنبال می‌شود.
در این رابطه، نظامیان صهیونیست در هفته‌های اخیر با یورش به مناطق مختلف استان قنیطره در جنوب سوریه، کشاورزان را از زمین‌های خود بیرون کردند و با شلیک نارنجک‌های دودزا موجب آتش‌سوزی در اراضی کشاورزی شدند.
صهیونیستها علاوه‌بر تخریب استحکامات نظامی ساخته شده توسط دولت سابق سوریه، عمداً از دسترسی کشاورزان به مزارع خود جلوگیری می‌کنند، چاه‌ها را پر کرده و زمین‌های کشاورزی را با بولدوزر تخریب می‌کنند.
دیده‌بان حقوق بشر سوریه در ماه اکتبر از تخریب حدود ۱۳ دونم (۱٫۳ هکتار) زمین کشاورزی و قطع ۳۰۰ درخت زیتون در روستای صیدا در منطقه الحانوت در قنیطره خبر داد. شبکه الجزیره نیز در 17 سپتامبر گزارش داد که بولدوزرهای صهیونیستی چندین زمین کشاورزی را در حوضه یرموک در استان درعا تخریب کردند. خبرگزاری «نورث‌پرس» در 14 آگوست گزارش داد نیروهای صهیونیست در اطراف روستای عابدین در قنیطره، چندین درخت زیتون را از ریشه درآوردند و بخشی از زمین‌های کشاورزی مجاور را با بولدوزر تخریب کردند.
همچنین ارتش اسرائیل در غرب مزارع الحانوت یک جاده باریک بر روی زمین‌های کشاورزی خصوصی با هدف ادعایی تقویت استحکامات نظامی با پروژه موسوم به «سوفا ۵۳» احداث کرده است.
علاوه‌براین، گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که رژیم صهیونیستی طی سالهای اخیر مطالعاتی را با هدف بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی جنوب سوریه و انتقال آن به جولان اشغالی انجام داده است. در این میان، حوضه یرموک در استان درعا به دلیل برخورداری از منابع آبی غنی، وجود ۲۳ سد و ظرفیت بالای آبریز از اولویت‌های اصلی این طرح عنوان شده است، موضوعی که در صورت اجرا می‌تواند ابعاد تازه‌ای از رقابت بر سر منابع راهبردی آب و پیامدهای اشغالگری در جنوب سوریه را آشکار کند.
اجرای چنین طرحی می‌تواند پیامدهای فاجعه‌باری برای محیط زیست و معیشت مردم جنوب سوریه به همراه داشته باشد، به‌گونه‌ای که با تخلیه و انتقال منابع آب زیرزمینی، زمین‌های حاصلخیزی که هزاران سال تأمین کننده معیشت و نیازهای روزمره ساکنان بومی بوده‌اند به تدریج خشک و به اراضی غیرقابل کشت تبدیل خواهند شد.
آوارگی خاموش در سوریه
آنچه امروز در جنوب سوریه و به‌ویژه مناطق مرزی قنیطره در حال وقوع است، شباهت قابل توجهی به الگویی دارد که رژیم صهیونیستی طی سالهای گذشته در کرانه باختری اجرا کرده است. در کرانه باختری، شهرک‌نشینان با حمله به روستاهای فلسطینی، تخریب منازل و از بین بردن مزارع و باغ‌های کشاورزی شرایطی ایجاد می‌کنند که ادامه زندگی برای فلسطینیان دشوار و غیرممکن شود. هدف نهایی این روند، تسهیل گسترش شهرک‌سازی و تغییر تدریجی بافت جمعیتی و جغرافیایی این مناطق است.
بنابراین، در جنوب سوریه نیز حملات مکرر ارتش اشغالگر به اراضی کشاورزی، تخریب اموال و آسیب زدن به منابع معیشتی کشاورزان سوری را نمی‌توان صرفاً در چارچوب اقدامات نظامی مقطعی بررسی کرد. تداوم چنین اقداماتی می‌تواند به شکل‌گیری موجی از آوارگی تدریجی منجر شود و در نهایت ساکنان بومی به دلیل ناامن شدن محیط زندگی و نابودی منابع درآمدی ناچار به ترک زمین‌های خود شوند.
این روند را باید در پرتو سابقه اشغال جولان سوریه بررسی کرد، منطقه‌ای که رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۶۷ به اشغال خود درآورد و طی دهه‌های بعد با توسعه شهرکهای صهیونیست‌نشین و تغییر تدریجی بافت جغرافیایی و جمعیتی آن، درصدد تثبیت حضور خود برآمد. اکنون نگرانی اصلی این است که همین الگوی تثبیت اشغالگری، از طریق فشار بر ساکنان بومی، تخریب زیرساختهای معیشتی و ایجاد واقعیتهای جدید میدانی در دیگر مناطق سوریه به‌ویژه قنیطره تکرار شود.
بنابراین، مسئله صرفاً نابودی چند هکتار زمین یا تخریب تعدادی منزل نیست بلکه موضوع، آینده حضور جمعیت بومی در سرزمین خود و احتمال تثبیت تدریجی اشغالگری است. اگر این روند بدون واکنش مؤثر و بازدارنده ادامه یابد، ممکن است قنیطره نیز با پیامدهایی مشابه آنچه طی دهه‌های گذشته در جولان اشغالی رخ داده مواجه شود و سرزمین‌های بومی به تدریج به مناطقی تحت کنترل و نفوذ پایدار رژیم صهیونیستی تبدیل شوند.
بی کفایتی دولت جولانی
با وجود تداوم اشغالگری و تجاوزات رژیم صهیونیستی به خاک سوریه، دولت جولانی تاکنون هیچ اقدام عملی و بازدارنده‌ای برای مقابله با تحرکات اشغالگران انجام نداده است. واکنش دمشق به این تجاوزات، عمدتاً به صدور بیانیه‌هایی نیم‌بندی محدود شده که در آنها، اقدامات تل‌آویو نقض حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه توصیف می‌شود، بیانیه‌هایی که هیچ تأثیر ملموسی بر تغییر رفتار این رژیم نداشته است. همین انفعال و سکوت معنادار، به سران رژیم صهیونیستی این فرصت را داده تا با خیال راحت و بدون هیچگونه مزاحمتی از سوی حاکمان دمشق، به گسترش اشغالگری ادامه دهند.
نکته تأمل‌برانگیز این است که جولانی به جای اعزام نیروهای نظامی برای مقابله با اشغالگران و جلوگیری از تصرف بخشهای بیشتری از سرزمین سوریه، دنبال اعزام هزاران جنگجوی خود برای کمک به عربستان در مقابله با جنبش انصارالله یمن است. به این ترتیب، نیروهایی که باید برای دفاع از خاک سوریه و مقابله با دشمن متجاوز بکار گرفته شوند در مسیری کاملاً متفاوت و در تقابل با مسلمانان یمنی قرار می‌گیرند.
