الوقت - در حالی که دونالد ترامپ و مقام‌های ارشد دولت آمریکا طی ماه‌های گذشته بارها از نابودی توان نظامی و صنایع دفاعی ایران سخن گفته‌اند، گزارش تازه روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال از ارزیابی متفاوت دستگاه اطلاعاتی آمریکا درباره قدرت موشکی ایران حکایت دارد.
براساس این گزارش، جامعه اطلاعاتی آمریکا برآورد می‌کند ایران همچنان بین ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ موشک در اختیار دارد. زرادخانه‌ای که حتی در صورت پذیرش برآورد حداقلی آن، ظرفیت قابل توجهی برای وارد کردن ضربه به اهداف نظامی آمریکا و متحدانش در منطقه ایجاد می‌کند.
نکته مهم‌تر آن است که این برآورد صرفاً به موشک‌های باقی‌مانده از پیش از جنگ محدود نمی‌شود. گزارش بلومبرگ در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ نیز به نقل از یک مقام غربی آگاه از گزارش‌های اطلاعاتی اعلام کرد ایران با وجود حملات گسترده به زیرساخت‌های نظامی و صنعتی خود، قادر است ماهانه حدود ۵۰ موشک بالستیک تولید کند. این رقم تقریباً معادل نیمی از ظرفیت تولید موشکی ایران پیش از جنگ ارزیابی شده است.
بلومبرگ همچنین شمار موشک‌های بالستیک باقی‌مانده ایران را دست‌کم ۱۷۰۰ فروند برآورد کرده است. بنابراین، دو گزارش منتشرشده در فاصله چند روز، تصویری نسبتاً همسو از وضعیت زرادخانه موشکی ایران ارائه می‌کنند؛ تصویری که بر اساس آن، نه‌تنها بخش قابل توجهی از توان موشکی ایران باقی مانده، بلکه روند بازسازی و تولید مجدد نیز ادامه دارد.
۲۵۰۰ موشک؛ چقدر می‌توان به این برآورد اعتماد کرد؟
وال‌استریت ژورنال صراحتاً تأکید کرده ارزیابی ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ موشکی جامعه اطلاعاتی آمریکا از سطح اطمینان پایینی برخوردار است. مقام‌های آمریکایی دلیل این مسأله را دشواری شناسایی دقیق محل استقرار موشکها، تعداد موشک‌های آماده شلیک و میزان تسلیحات ذخیره‌شده در تأسیسات زیرزمینی عنوان کرده‌اند.
در واقع، این ابهام بیش از آنکه به معنای نبود اطلاعات درباره توان موشکی ایران باشد، به دشواری نظارت بر ساختار پیچیده و زیرزمینی زرادخانه موشکی ایران بازمی‌گردد. ایران طی سال‌های گذشته بخش مهمی از زیرساخت‌های موشکی خود را در تأسیسات زیرزمینی، تونل‌ها و شهرهای موشکی مستقر کرده است؛ ساختاری که شناسایی، ارزیابی خسارات و اطمینان از انهدام کامل آن را برای طرف مقابل دشوار می‌کند.
گزارش رویترز نیز پیش‌تر به همین چالش اشاره کرده بود. رویترز به نقل از پنج منبع آگاه از اطلاعات محرمانه آمریکا گزارش داد واشنگتن تنها می‌تواند انهدام قطعی حدود یک‌سوم زرادخانه موشکی ایران را تأیید کند. وضعیت یک‌سوم دیگر مشخص نبود و احتمال داده می‌شد بخشی از موشکها در حملات هوایی آسیب دیده، منهدم شده یا زیر آوار تأسیسات زیرزمینی مدفون شده باشند.
این گزارش همچنین به نقل از کارشناسان نظامی تأکید کرده بود که مشخص نیست چه تعداد از موشک‌های ایران در تونل‌ها و پناهگاه‌های زیرزمینی ذخیره شده‌اند و چه میزان از آنها پس از پایان حملات قابلیت بازیابی خواهند داشت.
شهرهای موشکی ایران؛ معمای حل نشده پنتاگون
یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر برآوردهای اطلاعاتی آمریکا، ساختار زیرزمینی صنایع موشکی ایران است. ایران طی سال‌های گذشته با توسعه شهرهای موشکی و ایجاد شبکه‌ای از تونل‌ها و تأسیسات زیرزمینی، تلاش کرده است بخش مهمی از توان موشکی خود را از دسترس حملات هوایی خارج کند.
رویترز در گزارش مارس خود به نقل از نیکول گراژفسکی، کارشناس نیروهای موشکی ایران در دانشگاه ساینس‌پو پاریس، به وجود ده‌ها تأسیسات بزرگ زیرزمینی ایران اشاره کرده بود که محل نگهداری موشکها و پرتابگرها هستند.
همچنین هفته گذشته رسانه‌های ایران از رونمایی یک شهر موشکی جدید نیروی هوافضای سپاه خبر دادند. براساس گزارش‌ها، این مجموعه زیرزمینی شامل موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و سامانه‌های پرتاب است. حضور فرمانده نیروی هوافضای سپاه و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در این مراسم نیز بر اهمیت نمایش این ظرفیت تأکید داشت.
پیام اطلاعاتی واشنگتن به ترامپ
انتشار این گزارش‌ها در حالی صورت گرفته که دونالد ترامپ طی ماه‌های گذشته بارها مدعی شده توان نظامی ایران به‌شدت تضعیف شده و صنایع دفاعی این کشور از بین رفته است. پیت هگست نیز در اظهارات اخیر خود از نابودی بخش عمده صنایع دفاعی ایران سخن گفته است. اما برآورد جدید دستگاه اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهد روایت سیاسی کاخ سفید از نتایج جنگ با ارزیابی امنیتی نهادهای اطلاعاتی این کشور متفاوت است.
در واقع برخلاف ادعاهای ترامپ، حتی براساس برآورد حداقلی ۱۵۰۰ موشک، ایران همچنان زرادخانه‌ای در اختیار دارد که می‌تواند در صورت وقوع جنگ مجدد، هزینه‌های سنگینی به آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن تحمیل کند.
همچنین تجربه حملات گذشته نشان داده است که تخریب تأسیسات نظامی روی زمین در ایران به معنای قطع دسترسی به همه ذخایر زیرزمینی نیست. علاوه بر این، توان تولید ماهانه ۵۰ موشک نشان می‌دهد حتی در صورت وارد آمدن خسارت به زیرساخت‌ها، بازسازی زرادخانه متوقف نشده است.
از این منظر، گزارش اطلاعاتی جدید می‌تواند یکی از عوامل بازدارنده در تصمیم ترامپ برای آغاز دور تازه‌ای از حملات نظامی باشد؛ به‌ویژه آنکه متحدان عرب واشنگتن در منطقه نیز نسبت به تبعات جنگ مجدد و پاسخ موشکی ایران هشدار داده‌اند.
