الوقت- صحنه جنگ در یمن به سرعت تغییر و تحولات شگرفی را به خود دیده است به صورتی که نه تنها جغرافیای موازنه داخلی قدرت دگرگون شده، بلکه نوع معادله تنش میان صنعا و ریاض نیز دیگر شباهتی به قبل ندارد. به طور مثال در یک تحول مهم، در حالی که سعودی‌ها با اصرار بر حفظ محاصره هوایی یمن و حمله به فرودگاه صنعا ماشه پایان آتش‌بس و شروع جنگ را چکاندند، اما اکنون و تنها با گذشت چند هفته از آن رویداد وضعیت به گونه ای رقم خورده که انصارالله در پی محاصره هوایی عربستان است.
در این ارتباط، همانطور که رهبران صنعا پیشتر هشدار داده بودند، انصارالله در واکنش به حملات عربستان، قاعده «زیرساخت در برابر زیرساخت» را در پیش گرفته، راهبردی که اکنون فرودگاههای عربستان را به یکی از اهداف اصلی حملات موشکی و پهپادی یمنی‌ها تبدیل کرده است.
یحیی سریع سخنگوی نیروهای مسلح یمن روز پنجشنبه (16 مهر) اعلام کرد که این نیروها در عملیاتی همزمان، فرودگاه «ملک خالد» در ریاض را با دو فروند موشک کروز، فرودگاه «نجران» را با یک فروند موشک بالستیک و پایگاه هوایی «خمیس مشیط» را نیز با یک فروند موشک بالستیک هدف قرار داده‌اند. یحیی سریع تأکید کرد که خساراتی به این فرودگاهها وارد شده و فعالیت ناوبری هوایی در آنها مختل شده است.
سریع همچنین تهدید کرد که پروازهای بشردوستانه از و به فرودگاه ریاض تنها در صورتی انجام خواهد شد که از مرکز هماهنگی عملیات بشردوستانه در صنعا مجوز دریافت کرده باشند.
سازمان کل هوانوردی عربستان نیز تایید کرد که دو حمله جداگانه به فرودگاه ملک خالد صورت گرفت، حمله نخست تأسیسات فرودگاه را هدف قرار داد و حمله دوم یک فروند هواپیمای متعلق به شرکت هواپیمایی سعودی را هدف گرفت.
فرودگاههای أبها و عدن نیز طی هفته گذشته چندین بار هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته‌اند که به اختلال در روند حمل‌ونقل هوایی منجر شده است. علاوه‌براین، با اصابت چندین موشک به فرودگاههای الدمام و جده، پروازها متوقف شده و هواپیما‌ها از فرود آمدن در آنها خودداری می‌کنند.
در پی این موج حملات، عمر البخیتی، سخنگوی دولت انصارالله با بیان اینکه آسمان و فرودگاههای عربستان به بخشی از صحنه عملیات نیروهای مسلح یمن تبدیل شده است، از شرکتهای هواپیمایی خواست برای حفظ امنیت خود و مسافران، از فرودگاههای عربستان دوری کنند. مواضعی که عملاً به معنای شروع محاصره هوایی علیه ریاض است.
تعطیلی فرودگاهها
از آنجا که فعالیت فرودگاهها به امنیت وابسته است، لذا در نتیجه حملات موشکی انصارالله تردد هوایی در عربستان با اختلال جدی مواجه شده و پروازها تقریباً به صفر رسیده است.
آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا (EASA) روز جمعه پس از حملات اخیر به فرودگاه ریاض، به شرکتهای هواپیمایی توصیه کرد در حریم هوایی عربستان فعالیت نکنند.
همچنین مؤسسه تحلیل داده‌های «سیریوم» نیز از لغو حدود ۳۰۰ پرواز ورودی و خروجی برنامه‌ریزی‌شده در فرودگاه بین‌المللی ملک خالد خبر داد. شرکت هواپیمایی «لوفت هانزا» هم پروازهای خود را به عربستان را به حالت تعلیق درآورد.
همزمان، دو شرکت هواپیمایی هند نیز پروازهای خود به ریاض را به حالت تعلیق در آورده‌اند. شرکت هواپیمایی فلای‌دبی هم اعلام کرد پروازهای خود به مقصد ریاض، ینبع و أبها را تا ۱۰ اکتبر جاری لغو کرده است. با وجود برنامه پاکستان برای اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به عربستان، این کشور نیز به دلیل ناامنی فرودگاهها، پروازهای خود به عربستان را متوقف کرده است.
هدف انصارالله از زدن فرودگاهها
عملیات مستمر موشکی به فرودگاهها، عربستان را در تنگنای شدیدی قرار داده، تا جایی که هیچ راه‌حلی برای برون رفت از این بحران ندارد.
حملات اخیر انصارالله به فرودگاههای عربستان را می‌توان در چارچوب تشدید تنشهای منطقه‌ای و تقابل صنعا با ریاض بررسی کرد. رهبران صنعا این عملیات‌ها را پاسخی به حملات علیه زیرساختهای یمن به‌ویژه فرودگاه صنعا و محدودیتهای اعمال شده بر پروازهای این کشور اعلام کرده‌اند. از نگاه انصارالله، این حملات با هدف ایجاد معادله‌ای متقابل و بالا بردن هزینه تداوم حملات نظامی و محدودیتهای هوایی علیه یمن انجام می‌شود.
در همین چارچوب، محمد البخیتی، عضو دفتر سیاسی انصارالله پیشتر تأکید کرده بود که اگر عربستان به محدود کردن پروازها و محاصره یمن ادامه دهد، صنعا نیز مقابله‌به‌مثل خواهد کرد. در این روایت، حمله به فرودگاههای عربستان صرفاً یک اقدام نظامی نیست بلکه ابزاری برای تقویت بازدارندگی صنعا و فشار بر ریاض با هدف تغییر رفتار آن در قبال یمن به شمار می‌رود.
چنین مواضعی نشان می‌دهد که انصارالله در پی گسترش دامنه فشارها از عرصه نظامی به حوزه حمل‌ونقل هوایی و فعالیتهای اقتصادی است، اقدامی که می‌تواند هزینه‌های بیشتری برای عربستان ایجاد کند.
توقف پروازها در فرودگاههای عربستان در پی حملات موشکی و پهپادی انصارالله، در صورت تداوم می‌تواند پیامدهای اقتصادی قابل توجهی برای ریاض به همراه داشته باشد. در این راستا، لغو یا تغییر مسیر پروازها استرداد بلیت، فشار مالی مستقیمی بر شرکتهای حمل‌ونقل هوایی وارد می‌کند.
دامنه خسارت‌ها به صنعت هوانوردی محدود نمی‌ماند، بلکه بخش گردشگری نیز به دلیل وابستگی به مسافران خارجی دچار آسیب جدی خواهد شد. زیرا، هرچه لغو پروازها و نگرانی درباره امنیت سفر بیشتر شود، احتمال کاهش گردشگران نیز افزایش می‌یابد، روندی که می‌تواند درآمد کسب‌وکارهای محلی و فرصتهای شغلی مرتبط و همچنین جذب سرمایه‌گذاری خارجی را تحت فشار قرار دهد.
از نظر امنیتی نیز اختلال در فعالیت فرودگاهها، آسیب‌پذیری زیرساختهای حیاتی عربستان را برجسته می‌کند و می‌تواند نگرانی‌ها درباره توانایی این کشور در حفاظت از حریم هوایی و تأسیسات راهبردی را افزایش دهد.
چنین وضعیتی همچنین ریاض را ناگزیر می‌کند منابع بیشتری برای تقویت سامانه‌های پدافندی، مقابله با پهپادها و حفاظت از فرودگاهها اختصاص دهد. افزایش هزینه‌های نظامی در شرایطی که عربستان با کاهش درآمدهای نفتی و اختلال در پروازها مواجه است، می‌تواند فشار مضاعفی بر بودجه ریاض وارد کند.
درمجموع، تمرکز حملات انصارالله بر فرودگاهها بخشی از راهبرد افزایش هزینه‌های درگیری برای ریاض است که در آن، آسیب‌پذیری زیرساختهای حیاتی به عاملی برای تغییر محاسبات امنیتی و سیاسی طرف مقابل تبدیل می‌شود.
