الوقت- تریبون مجمع عمومی سازمان ملل طی بیش از چهار دهه گذشته، بارها میزبان رؤسای جمهور و مقامات ارشد ایران بوده است و از ابتدای انقلاب تاکنون روسای جمهور از این فرصت برای تشریح مواضع جمهوری اسلامی درباره مسائل منطقهای و بینالمللی استفاده کردهاند و انتقاد از سیاستهای آمریکا نیز یکی از محورهای پرتکرار در این سخنرانیها بوده است.
محمدعلی رجایی، نخستوزیر وقت ایران نخستین مقام ارشد جمهوری اسلامی بود که در سازمان ملل به ایراد سخنرانی پرداخت اما نه در چارچوب مجمع عمومی بلکه در نشست شورای امنیت سازمان ملل که در مهرماه ۱۳۵۹ درباره جنگ ایران و عراق برگزار شد. او در سخنرانی تاریخی خود، آمریکا را به حمایت از عراق و استفاده از جنگ برای تحت فشار قرار دادن ایران متهم کرد. رجایی همچنین با اشاره به سابقه مداخله آمریکا در ایران، از «امپریالیسم آمریکا» انتقاد کرد و گفت جنگ نمیتواند ابزاری برای تحمیل خواستههای آمریکا درباره گروگانها باشد.
رجایی با انتقاد از وضعیت حاکم بر نظام بینالملل گفت که از منظر جمهوری اسلامی رسیدن به روابط بینالمللی مطلوب، مستلزم ایجاد تغییر و دگرگونی در کارگزاران نظام بین الملل، فرآیندها و دستورالعملهای جهانی است. نظامی که در آن حقوق همه انسانها رعایت شود و امکان همزیستی و روابط مسالمت آمیز واقعی فراهم آید. آنچه در ساختار سیاسی عینی نظام بینالملل رخ داده، ناشی از روابط سیاسی نابرابر، اعمال سلطه، نفوذ قدرتهای بزرگ و وابستگی سیاسی کشورهای تحت سلطه است.
رجایی با اخطار به ابرقدرتها و مستکبرین جهانیف هشدار داد:با توجه به شکستهای پیاپی، دست از تلاشهای مذبوحانه و توطئه علیه انقلاب اسلامی ایران برداشته و بدانند که رشد و گسترش روزافزون انقلاب الهی ما را که با خون شصت و پنج هزار شهید به ثمر رسیده و با خون هزاران شهید پس از انقلاب بارور گردیده، هرگز نخواهند توانست متوقف کنند.
سخنرانی رهبر شهید
آیتالله سیدعلی خامنهای، شهید قائد نیز در شهریور ۱۳۶۶ در مقام رئیسجمهور به نیویورک رفتند و در چهلودومین نشست مجمع عمومی سخنرانی کردند. رهبر شهید در سخنرانی خود تاکید کرد، نظام سلطه منافع سلطهگران را مطلق و موجب نادیده انگاشتن منافع دیگران میشمارد، نمونه آن حضور تشنجزا و خطرآفرین ناوهای امریکا در خلیجفارس است که به استدلال حفظ منافع آمریکا و بدون توجه به منافع کشورهای منطقه انجام گرفته است.
رهبر شهید گفتند، دشمن آمریکایی پیش از این به دست شاه خائن هر فشاری را که ممکن بود به ملت ایران وارد آورده بود و پس از پیروزی انقلاب توطئههای خصمانه به شکلهای دیگری آغاز شد، اولین کار تلاش همهجانبه برای نفوذ دادن ایادی دشمن در مدیریتهای انقلاب بود و سپس با استفاده از جو باز سیاسی پس از یک دوره اختناق چند ده ساله سازماندهی احزاب و گروههای مخالف انقلاب.
ایشان همچنین خاطرنشان کردند، سلطههای جهانی جز قوّت و قدرت هیچ نمیفهمند، و در برابر زبان قدرتی که آنان بکار میگیرند با زبان قدرت باید سخن گفت. بیداری ملتها و آگاهی یافتن آنان از ماهیت و نقش نظام سلطه بزرگترین پشتوانه دولتهای جهان سوم و مایه قدرتی حقیقی در برابر سلطهگران است. قدرتهای سلطهگر بزرگترین عامل توجیه و نشر فساد اخلاقی، فساد جنسی و فساد اعتقادی هستند.
در دوران ریاستجمهوری علیاکبر هاشمی رفسنجانی، رئیسجمهور شخصاً در نشست مجمع عمومی سازمان ملل حضور نیافت و عمدتاً وزیرخارجه به نمایندگی از ایران در این نشستها شرکت میکرد.
با روی کار آمدن سیدمحمد خاتمی در خرداد 1376، حضور روسای جمهور در مجمع عمومی به طور مستمر ادامه یافت و او در سخنرانیهای خود ضمن تأکید بر «گفتگوی تمدنها»، از سیاستهای قدرتهای بزرگ و بهویژه تلاش آمریکا برای شکل دادن به یک نظام تکقطبی انتقاد کرد. خاتمی در سخنرانیهای خود گفت که تصور جهانی که در آن یک ابرقدرت بر همه کشورها حاکم باشد «توهم» است و از اینکه منافع سیاسی و مادی گروهی محدود در آمریکا به نام ملت آمریکا دنبال شود انتقاد کرد. او همچنین سابقه مداخله آمریکا در ایران، از جمله نقش سازمان سیا در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را در پسِ بیاعتمادی تاریخی دو کشور دانست.
با پیروزی محمود احمدینژاد در انتخابات 1384، نیویورک دوباره به یکی از پرتنشترین صحنههای رویارویی لفظی ایران و آمریکا تبدیل شد. احمدینژاد تقریباً هر سال در مجمع عمومی حاضر شد و موضوعاتی مانند «سلطهطلبی»، «نظام ناعادلانه بینالمللی»، سیاست آمریکا در خاورمیانه، جنایات رژیم صهیونیستی و برنامه هستهای ایران را محور سخنان خود قرار داد.
احمدینژاد در نخستین سخنرانیاش در سال ۲۰۰۵ از برخورد دوگانه قدرتهای هستهای با کشورهای عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای انتقاد کرد و سیاست محدود کردن فناوری هستهای ایران را نوعی «آپارتاید هستهای» خواند. او همزمان تأکید کرد که ایران بر اساس مبانی دینی خود به دنبال سلاح هستهای نیست.
در سالهای بعد، حمله به سیاست خارجی آمریکا، جنگ عراق، هژمونی غرب و تحریمها پررنگتر شد. در سخنرانی ۲۰۰۸، او قدرتهای مسلط را به فریب افکارعمومی درباره جنگ عراق و استفاده از بهانه سلاحهای کشتارجمعی متهم کرد و در سال ۲۰۱۲ نیز، آخرین حضور او در مجمع عمومی، موضوع نظم جهانی و حاکمیت قدرتهای بزرگ همچنان محور سخنانش بود.
حجتالاسلام حسن روحانی نیز در سال ۲۰۱۳ با شعار تعامل سازنده وارد نیویورک شد و در اولین سخنرانی خود در مجمع عمومی لحن متفاوتی داشت. او از «صلح و اعتدال» سخن گفت و در عین حال، در سخنرانیهای بعدی به شدت از سیاستهای آمریکا انتقاد کرد. نقطه عطف سخنرانیهای او سال ۲۰۱۸ پس از خروج دونالد ترامپ از برجام بود. روحانی آمریکا را به نقض تعهدات بینالمللی متهم کرد و تحریمهای یکجانبه را «تروریسم اقتصادی» نامید.
روحانی گفت که مقابله با چندجانبهگرایی نشانه قدرت نیست و خروج آمریکا از برجام را مغایر حقوق بینالملل دانست. روحانی همچنین سیاست آمریکا را مبتنی بر «زورگویی و تحمیل» دانست و تأکید کرد:«هیچ دولت و ملتی را نمیتوان با زور پای میز مذاکره آورد» روحانی همچنین گفت آمریکا با خروج از برجام و فشار بر دیگر کشورها برای نقض این توافق، اعتبار خود را تضعیف کرده است.
عدالت محوری در سخنان شهید رئیسی
شهید سید ابراهیم رئیسی نیز در سخنرانیهای خود در مجمع عمومی، آمریکا و سیاستهای قدرتهای بزرگ را به مداخلهگری، یکجانبهگرایی و تلاش برای حفظ هژمونی جهانی متهم کرد. او در سخنرانی خود در سپتامبر ۲۰۲۱ با اشاره به تصاویر حمله به کنگره آمریکا و خروج آشفته نیروهای آمریکایی از افغانستان گفت:«از کنگره تا کابل، یک پیام روشن به جهان فرستاده شد که نظام هژمونیک آمریکا، چه در داخل و چه در خارج هیچ اعتباری ندارد».
در سخنرانی ۲۰۲۲، محور اصلی او عدالت، مقابله با سلطه و ضرورت تغییر نظم بینالمللی بود.
شهید رئیسی در سخنرانی خود تاکید کرد: امروز هژمونیطلبی و روحیه جنگ سرد، دنیا را آزار میدهد و دوران جدیدی از ناآرامی، جهانِ ما را تهدید میکند. خواست ملتهای جهان برای تحقق عدالت، شدیدتر و اراده آنها برای پیشرفت، استقلال و برخورداری از امنیت، جدیتر شده است. بارور شدن دکترین مقاومت، جلوه بارز عزم ملتها برای تحقق عدالت است. شهید رئیسی، همچنین آمریکا را به «زورگویی اقتصادی، نظامی، سیاسی و دیپلماتیک» متهم کرد. وی با بیان اینکه تحریمها «سلاح کشتار جمعی» هستند، خاطرنشان کرد:تحریم دارو در دوران همهگیری کرونا باید به عنوان «جنایت سازمانیافته علیه بشریت» ثبت شود. او درباره برجام نیز تأکید کرد:«این آمریکا بود که از توافق خارج شد، نه ایران و ما به وعدههای دولت آمریکا اعتماد نداریم».
سخنرانی تند پزشکیان علیه واشینگتن
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور کنونی جمهوری اسلامی ایران نیز در سپتامبر ۲۰۲۴ نخستین سخنرانی خود را در مجمع عمومی انجام داد و طبق روال سخنرانی روسای جمهور سابق از تحریمها و سیاستهای خصمانه آمریکا انتقاد کرد.
در سال ۲۰۲۵ با تشدید رویارویی ایران و آمریکا و جنگی تحمیلی سوم که با شهادت مظلومانه قائد شهید و دانش آموزان مدرسه میناب کلید خورد و برگ سیاه دیگری در کارنامه جنایتهای آمریکا علیه ملت ایران را رقم زد ، لحن پزشکیان نیز تندتر شد و او حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران را محکوم و بر حق ایران برای فناوری هستهای صلحآمیز تأکید کرد و گفت که ایران در برابر فشار خارجی تسلیم نخواهد شد.
با توجه به اینکه در ماههای اخیر سیاستهای جنگطلبانه واشینگتن علیه ایران به اوج خود رسیده است، پزشکیان امسال در شرایطی کاملاً متفاوت به مجمع عمومی رفت و در پاسخ به یاوهگوییها و تهدیدهای ترامپ از پشت تریبون سازمان ملل گفت:«رئیسجمهور آمریکا ما را تروریست خواند، درحالی که ما قربانی تروریسم هستیم».
او با بیان اینکه ایران در برابر فشار و تهدید تسلیم نمیشود، گفت:«آنها به ما حمله کردند اما ما سر فرود نیاوردیم و زانو نزدیم». پزشکیان همچنین با نشان دادن تصویر آیتالله خامنهای و تصاویر کودکان کشتهشده در حملات، حملات آمریکا و اسرائیل به غیرنظامیان را به شدت محکوم کرد.
رئیس جمهور درباره تحولات منطقه که به دلیل جنگافروزیهای آمریکا بیثبات شده است، به کشورهای دیگر هشدار داد:«هیچکس در این منطقه بهتنهایی امنیت نخواهد داشت. یا امنیت را با یکدیگر خواهیم ساخت، یا ناامنی را با یکدیگر تحمل خواهیم کرد». رئیس جمهور همچنین تأکید کرد که ایران به دنبال قدرت و توان دفاعی برای حفاظت از امنیت خود است، نه تهاجم به دیگر کشورها.
