الوقت- هزینههای جنگ ایران روز به روز شکاف میان ژنرالهای جنگ دیده و مقامات سیاسی اتوکشیده کاخ سفید بر سر ارزیابی واقعبینانه از انتظارات ادامه دادن به این کارزار بر اساس رویکردهای چند ماه گذشته را تشدید میکند.
در حالی که وزیر خارجه و وزیر جنگ بیتجربه ترامپ با سابقه مجریگری تلویزیونی بر تداوم رویارویی با ایران پافشاری میکنند، برخی از مقامات نظامی آمریکا که شناخت دقیقتری از واقعیتهای میدانی و هزینههای این تقابل دارند، رویکردی متفاوت را دنبال میکنند. این طیف از نظامیان با ارزیابی واقعبینانه از موازنه قدرت و پیامدهای احتمالی تشدید درگیری، در مسیری موازی و گاه متفاوت از سیاستهای کاخ سفید حرکت کرده و نسبت به تحقق اهداف مورد نظر واشینگتن از طریق فشار نظامی تردیدهای جدی دارند.
ژنرال «جان دنیل کین» رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا از جمله چهرههایی است که نسبت به تداوم تقابل با ایران رویکردی محتاطانه دارد و بر اساس گزارشها به طور خصوصی به دنبال راهی برای خروج از جنگ با ایران است، چرا که نگرانیهای فزایندهای در دولت ترامپ وجود دارد مبنی بر اینکه گزینههای نظامی موجود برای تشدید درگیری میتواند نتیجه معکوس داشته باشد، زیرا به نظر او نیروی هوایی به تنهایی قادر به دستیابی به اهداف تعیین شده توسط رئیس جمهور نیست.
سه منبع آمریکایی به «سیانان» گفتند که ژنرال کین نگرانیهای خود را در مورد گزینههای نظامی با چندین مقام ارشد دولت ترامپ، از جمله جان راتکلیف، مدیر سیا، مارکو روبیو، وزیر خارجه و جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور در میان گذاشت. این منابع گفتند که این مشورتها با هدف هماهنگی مواضع در داخل دولت و اطمینان از اینکه مقامات محدودیتها و خطرات مرتبط با گزینههای نظامی را قبل از ارائه به رئیس جمهور درک میکنند، انجام شده است.
منابع میگویند رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا از طریق این گفتگوها تلاش میکند تا روشن کند که تشدید تنش لزوماً به معنای استقرار نیروهای زمینی در داخل خاک ایران نیست اما پیامدهای غیرقابل کنترلی دارد. یکی از منابع گفت که اقدامات کین تا حدودی نشان دهنده تمایل او به «حفاظت از تشکیلات نظامی» در برابر پیامدهای یک جنگ طولانی و بیپایان است.
نیروی هوایی به تنهایی کافی نیست
اگرچه ترامپ بارها مخالفت خود را با ایده اعزام نیروی زمینی به ایران ابراز کرده و ترجیح میدهد برای وادار کردن تهران به پذیرش توافقی با شرایط او، به حملات هوایی تکیه کند اما مقامات دولت به طور خصوصی معتقدند که دستیابی به این هدف تنها از طریق حملات هوایی بعید است.
کین ماه گذشته در جلسه استماع کنگره گفت که «قدرت هوایی محدودیتهای خود را دارد»، اظهاراتی که به گفته سیانان نشان دهنده افزایش طرفداران این دیدگاه در میان محافل امنیت ملی ایالات متحده است مبنی بر اینکه گزینههای نظامی موجود، راه حل آسانی برای پایان دادن به جنگ ارائه نمیدهند.
در اواخر ماه جولای (مرداد)، کین و دیگر مقامات در بحبوحه نگرانیها در مورد پیامدهای تشدید تنش در مورد طرح حملات گستردهتر علیه ایران ابراز تردید کردند. به نظر میرسید ترامپ آماده تأیید عملیاتی بود که آن را «عظیم» توصیف میکرد اما پس از گفتگو با متحدان واشینگتن در منطقه که به او در مورد احتمال حملات تلافیجویانه ایران به تأسیسات انرژی خود هشدار داده بودند، از آن عقبنشینی کرد. با وجود این، ترامپ انجام چنین حملاتی را در تاریخ بعدی منتفی ندانست.
این درحالی است که بیش از پنج ماه حملات هوایی آمریکا به مراکز نظامی و تأسیسات هستهای ایران نتوانسته اهداف مورد نظر دونالد ترامپ را محقق کند. از اینرو، بسیاری از تحلیلگران و حتی مقامات آمریکایی معتقدند که اتکای صرف به قدرت هوایی نمیتواند جمهوری اسلامی را به عقبنشینی وادار کند. تجربه تاریخ جنگها نیز نشان داده که برتری هوایی به تنهایی برای تحقق اهداف راهبردی کافی نیست و معمولاً نیازمند پشتیبانی عملیات زمینی است، گزینهای که در صورت اجرایی شدن برای واشینگتن هزینههای سنگینی خواهد داشت. چراکه این موضوع احتمال جهش شدید میزان تلفات نظامی ارتش آمریکا را بالا میبرد.
کمبود مهمات، محدودیتها را افزایش میدهد
علاوهبر نگرانیها در مورد پیامدهای منطقهای، ارتش آمریکا با مشکل دیگری نیز روبرو است و آن کاهش ذخایر برخی مهمات و سلاحهای پیشرفته است که ادامه جنگ با ایران را دشوار میکند.
هرچند ترامپ تلاش میکند اینگونه القا کند که ارتش آمریکا از تسلیحات و توان نظامی کافی برای جنگی تمامعیار و طولانیمدت با ایران برخوردار است اما ارزیابی نهادهای اطلاعاتی و نظامی آمریکا با این ادعا همخوانی ندارد.
به گفته منابع سیانان، کین این موضوع را حداقل در دو دیدار با ترامپ مطرح کرده و هشدار داده که ادامه جنگ و اتمام ذخایر میتواند توانایی واشنگتن را برای انجام عملیات گسترده یا مقابله با بحرانهای دیگر به ویژه با توجه به تعهدات ایالات متحده به اسرائیل و اوکراین محدود کند.
روزنامه واشنگتنپست نیز روز یکشنبه در گزارشی فاش کرد که وزارت جنگ آمریکا در پی کاهش شدید ذخایر تسلیحاتی این کشور در جریان جنگ با ایران، به شرکتهای تسلیحاتی دستور داده تا تولید و تحویل سلاحهای مورد نیاز ارتش را بهطور چشمگیری افزایش دهند، اقدامی که نشان میدهد واشینگتن برای بازسازی ذخایر مهمات خود با یک چالش جدی صنعتی و مالی مواجه شده است.
از سوی دیگر، منابع آگاه هشدار میدهند که هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی ایران، گزینهای که ترامپ بارها تهدید کرده، ممکن است تهران را به تسلیم شدن وادار نکند بلکه میتواند باعث واکنش ایران و هدف قرار دادن تأسیسات انرژی در کشورهای خلیج فارس شود، که این موضوع نیز امکان کنترل بازار نفت را بسیار دشوار و حتی غیرممکن خواهد کرد.
علاوهبراین، هدف قرار دادن پلها یا نیروگاهها ممکن است پیامدهای نظامی محدودی داشته باشد و به طور بالقوه باعث افزایش خشم عمومی در جهان نسبت به اقدامات بیثباتساز کاخ سفید شود.
نیروهای مسلح ایران در هفتههای اخیر نشان دادهاند که در صورت هدف قرار گرفتن زیرساختهای کشور، معادله «زیرساخت در برابر زیرساخت» را به اجرا خواهند گذاشت و برای چنین سناریویی نیز بانک اهداف مشخصی در کشورهای منطقه اختیار دارند. شیوخ خلیج فارس نیز این هشدارها را جدی گرفتهاند و به همین دلیل تلاش میکنند ترامپ را از حمله به زیرساختهای ایران منصرف کنند، چراکه به خوبی میدانند در صورت وقوع چنین حملاتی، هزینه و تبعات آن بیش از همه دامن اعراب را خواهد گرفت.
کار سخت کین برای تأثیرگذاری بر ترامپ
با اینکه کین تلاش میکند تا ترامپ را از ادامه مسیر جنگی منصرف کند اما با احتیاط رفتار میکند تا نگرانیهای خود را در مورد گزینههای نظامی بدون آسیب رساندن به رابطهاش با رئیس جمهور یا تضعیف توانایی او در تأثیرگذاری بر تصمیماتش منتقل کند.
کین در جلسهای در کاخ سفید توضیح داده که اگر ترامپ تصمیم به تشدید تنش بگیرد، ارتش آمریکا قادر به تحمیل «ویرانی گسترده» به ایران است اما با این حال در گفتگوهای خصوصی تأکید کرد که بمباران به تنهایی لزوماً به اهداف سیاسی تعیین شده توسط رئیس جمهور نمیرسد.
کین و دیگر فرماندهان نظامی پیش از شروع جنگ هشدار داده بودند که یک عملیات طولانی مدت علیه ایران، ذخایر سلاحهای ایالات متحده را به اتمام خواهد رساند. با نزدیک شدن جنگ به ششمین ماه خود، منابع نظامی ذخایر را به سطح «خطرناکی پایین» توصیف میکنند.
این درحالی است که سی ان ان چند روز پیش گزارش داد که ارتش آمریکا در جنگ علیه ایران حدود ۸۰ درصد از موشکهای سامانه تاد و تقریباً نیمی از موشک هاس رهگیر پاتریوت خود را از زمان شروع جنگ مصرف کرده است. مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی تخمین میزند که آمریکا قبل از شروع جنگ علیه ایران حدود ۲۲۰۰ موشک پاتریوت و ۴۵۲ موشک تاد در ذخایر خود داشته است.
افشای اطلاعات درباره کاهش ذخایر موشکی آمریکا، خشم ترامپ و وزیر جنگ این کشور را برانگیخته است. از اینرو، واشینگتن در صورت بازگشت به جنگ، مسیر دشواری برای رهگیری موشکها و پهپادهای ایرانی پیش رو خواهد داشت. ضعف سامانههای پدافندی آمریکا در برابر حملات موشکی ایران، در جریان حمله به پایگاه این کشور در اردن نیز به خوبی آشکار شد، حملهای که خسارت قابلتوجهی به نیروها و تجهیزات آمریکایی وارد کرد و نشان داد سامانههای دفاعی واشینگتن با چالشهای جدی در مقابله با حملات اشباع شده موشکی و پهپادی مواجه هستند.
باتوجه به کمبود مهمات رهگیر، «انبیسی» به نقل از مقامات دولتی آمریکا فاش کرد که ارتش این کشور به دلیل تخلیه سریع ذخایر دفاع هوایی خود، ناچار به اجرای سیاست «شلیک گزینشی» در برابر موشکها و پهپادهای ایرانی شده است.
استراتژی جدید پنتاگون
پنتاگون و سنتکام در یک ارزیابی مجدد از استراتژی نظامی خود شروع به بررسی راههای جدید و غیرمتعارف برای فشار بر ایران کردهاند. منابع آگاه معتقدند که توسل به گزینههای جدید، تقریباً شش ماه پس از آغاز درگیری به خودی خود نشان دهنده این است که مسیر فعلی به نتایج مطلوب نمیرسد.
بر اساس گزارش سی ان ان، نه کین و نه هیچ مقام ارشد دولتی دیگری در حال حاضر از عملیات زمینی گسترده در داخل ایران حمایت نمیکنند، اگرچه چنین گزینهای همچنان در برنامههای نظامی ایالات متحده قرار دارد. یک پیروزی نظامی قاطع احتمالاً نیازمند یک عملیات زمینی گسترده است که میتواند به قیمت جان هزاران سرباز آمریکایی تمام شود.
آمریکا به خوبی میداند که ایران با افغانستان و عراق تفاوت اساسی دارد و نمیتوان با تکیه بر یک تهاجم زمینی، در مدت کوتاهی بر آن مسلط شد. همین واقعیت باعث شده واشینگتن از آغاز جنگ، عمدتاً به حملات هوایی و موشکی بسنده کرده و از ورود به یک نبرد زمینی مستقیم پرهیز کند.
ارزیابی نهادهای اطلاعاتی
علاوهبر کین، ارزیابی جدید نهادهای اطلاعاتی آمریکا نیز نشان میدهد که جنگ آمریکا علیه ایران به نتیجهای منجر نشده و در عمل شکست خورده است.
براساس گزارش واشنگتنپست که آخر تیرماه منتشر شد، این ارزیابی که به طور عمده توسط سازمان «سیا» تهیه شده است، اذعان میکند که با وجود روزها حملات هوایی بیوقفه، ایران همچنان در مواضع خود در مورد تحریمها، حقوق حاکمیتی خود و امنیت در تنگه استراتژیک هرمز ثابت قدم است.
جاناتان پانیکوف، معاون سابق اطلاعات ملی آمریکا استراتژی ترامپ را زیر سوال برد و گفت:«به نظر میرسد دولت ترامپ معتقد است که اگر به حملات نظامی شدیدتر به ایران ادامه دهد، تهران در نهایت انعطافپذیرتر خواهد شد. این ارزیابی مطمئنا نادرست بوده و ایران بعید است که با وجود حملات هوایی آمریکا تاثیر قابل توجهی را احساس کند».
ارزیابی نهادهای اطلاعاتی و تحرکات ژنرال کین برای منصرف کردن ترامپ از ادامه جنگ با ایران، گمانهها درباره عدم آمادگی ارتش آمریکا برای ورود به یک جنگ جدید را تقویت کرده است اما ترامپ همچنان برای حفظ وجهه خود تهدید کرده در صورت شکست مذاکرات، حملهای علیه ایران انجام خواهد داد که آن را «بزرگترین حمله بعد از جنگ جهانی دوم» توصیف کرده است. با این حال، مخالفتها و هشدارهای مطرح شده از سوی مقامات نظامی نشان میدهد که واشینگتن برای ورود دوباره به یک درگیری گسترده با ایران، با نگرانیها و محدودیتهای جدی روبهرو است.
بنابراین، در حال حاضر تلاشها بر یافتن یک راه حل سیاسی متمرکز است که به ترامپ اجازه دهد یک «پیروزی نمادین» را اعلام کند که بتوان آن را در داخل کشور تبلیغ کرد، بدون اینکه در را به روی یک توافق دیپلماتیک احتمالی ببندد که با توافق برای بازگشایی تنگه هرمز آغاز میشود.
