الوقت- مراسم پیادهروی اربعین حسینی (ع) امسال درحالی با حضور میلیونها زائر از عراق و کشورهای مختلف برگزار شد که منطقه غرب آسیا همچنان با مجموعهای از چالشهای امنیتی، تنشهای سیاسی و نگرانیهای ناشی از تحولات نظامی اخیر روبهرو بود.
با این حال، حضور گسترده عاشقان اهل بیت (ع) در مسیرهای منتهی به کربلای معلی و اجرای موفق طرحهای امنیتی و خدماتی عراق بار دیگر اربعین را به عنوان بزرگترین اجتماع مردمی جهان به نمایش گذاشت. این حضور گسترده نشان داد که تهدیدات امنیتی و فشارهای سیاسی نتوانسته از انگیزه دلدادگان سیدالشهدا برای حضور در این مراسم عظیم بکاهد.
با وجود آنکه عراق در ماههای اخیر تحت تأثیر تحولات امنیتی منطقه و افزایش تنشهای نظامی، شرایطی حساس و پرچالش را تجربه میکرد اما مقامات عراقی از روزهای نخست آغاز موج ورود زائران، مجموعهای از طرحهای امنیتی، خدماتی و لجستیکی را برای مدیریت این رویداد بزرگ به اجرا گذاشتند. نتیجه این اقدامات، برگزاری آرام و منظم مراسمی بود که میلیونها نفر در آن مشارکت داشتند و به گفته مسئولان عراقی بدون بروز اختلالات جدی امنیتی به پایان رسید.
در همین راستا، آستان مقدس امام حسین (ع) با صدور بیانیهای از موفقیت مراسم اربعین امسال خبر داد و بر ادامه خدمترسانی به زائران تا خروج آخرین زائر از شهر کربلا تأکید کرد. مسئولان این آستان اعلام کردند که تمامی بخشهای خدماتی، درمانی و پشتیبانی همچنان به فعالیت خود ادامه خواهند داد تا روند بازگشت زائران نیز با سهولت انجام شود.
وزارت حملونقل عراق نیز رضایت خود را از وضعیت ترددهای اربعین امسال اعلام کرد و از اجرای موفقیتآمیز و بیسابقه طرح بازگشت زائران با بکارگیری گسترده ناوگان حملونقل عمومی و خصوصی خبر داد. این وزاتخانه گفت که بیش از ۶۰ هزار خودرو شامل ۱۰ هزار خودروی دولتی و ۵۰ هزار خودروی بخش خصوصی برای تسهیل روند بازگشت زائران بسیج شدهاند. همچنین ناوگان ریلی با فعالسازی ۱۲ قطار و انجام ۲۰ سفر روزانه در مسیرهای کربلا به بغداد و بصره، فرآیند انتقال زائران را هدایت میکند و امکان افزایش این ظرفیت فراهم است.
اداره کل راهنمایی و رانندگی عراق نیز اعلام کرد که طرح ویژه زیارت اربعین شامل ساماندهی تردد خودروها به سمت کربلای معلی و خروج از این شهر با مشارکت ۱۶ هزار افسر و نیروی انتظامی بوده است.
حشدالشعبی ضامن امنیت مراسم
در کنار نهادهای مذهبی و خدماتی، نهادهای امنیتی نیز در اجرای مراسم اربعین نقش مهمی ایفا کردند. سازمان حشدالشعبی روز سهشنبه جزئیات طرح گسترده خود را تشریح و اعلام کرد که بیش از ۷۰ هنگ نظامی و بیش از ۲۴ هزار نیروی انسانی در امتداد مسیرهای زیارتی و گذرگاههای مرزی برای تأمین امنیت و تسهیل تردد زائران مشارکت داشتند.
یاسر العیساوی، معاون رئیس ستاد نیروهای الحشدالشعبی اظهار داشت:«یگانهای حشدالشعبی در تأمین امنیت گذرگاههای مرزی زمینی و هوایی شامل شلمچه، شیب، زرباطیه، مندلی، المنذریه و صفوان مشارکت داشتند تا امکانات و خدمات لازم برای میلیونها زائری که از خارج وارد عراق شدند، فراهم شود. این طرح شامل تأمین امنیت مرزهای غربی به سمت شهر مقدس کربلا با استفاده از پهپادها و با هماهنگی نزدیک با ارتش، پلیس و نیروهای امنیت داخلی و تحت نظارت کمیته عالی مراسم اربعین بود». العیساوی همچنین از موفقیت طرح بازگشت زائران خبر داد و گفت که روند بازگشت زائران به مناطق و گذرگاههای مرزی بدون هیچگونه اختلال ترافیکی و با موفقیت کامل در حال انجام است.
از سوی دیگر، علی الحمدانی، فرمانده عملیات فرات میانی حشدالشعبی نیز جزئیات بیشتری از اقدامات انجام شده در مناطق تحت مسئولیت خود ارائه داد و اعلام کرد سه مرکز فرماندهی در استانهای دیوانیه، نجف و بابل برای هماهنگی با پلیس و مسئولان استانی ایجاد شده بود تا روند مدیریت مراسم به شکل متمرکز دنبال شود.
به گفته الحمدانی، مجموع نیروهای شرکت کننده در محور فرات میانی به ۲۴ هزار و ۴۵۴ نفر رسید. علاوهبراین، یک هزار و ۸۶۳ دستگاه خودروی مختلف شامل آمبولانس، تانکرهای آب و وسایل حملونقل عمومی برای خدمترسانی به زائران بکار گرفته شد. وی همچنین از استقرار ۵۳۰ گروه پزشکی، امنیتی و ارتباطی خبر داد و گفت این نیروها مسئولیت تأمین امنیت و خدماترسانی در گستره وسیعی از مرزهای عراق تا شهر مقدس کربلا را برعهده داشتند.
در بخش تجهیزات فنی نیز حشدالشعبی از ظرفیتهای گستردهای استفاده کرد و سه هزار و ۴۲۴ قطعه تجهیزات فنی شامل دوربینهای حرارتی، پهپادهای تاکتیکی، سامانههای راداری و دستگاههای پارازیتانداز برای حفاظت از مراکز حساس و مسیرهای اصلی زائران بکار گرفته شد.
علاوهبر بعد امنیتی، فعالیتهای فرهنگی و خدماتی نیز بخش مهمی از برنامه اربعین امسال را تشکیل داد. فرمانده عملیات فرات میانی از اعزام ۲۰۶ مبلغ دینی، افتتاح ۱۲ مرکز ارشاد و ۱۱ مدرسه قرآنی خبر داد و اعلام کرد که سه هزار و ۳۹۵ مراسم حسینی در مناطق مختلف برگزار شده است.
علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق نیز که برای پیگیری برگزاری مراسم اربعین به کربلا سفر کرده بود، از نیروهای امنیتی مسئول تامین امنیت زائران در کربلا قدردانی کرد. الزیدی تأکید کرد که عملکرد کارکنان و نیروهای دستگاههای امنیتی که با کارآمدی، انضباط و اخلاص همراه است، والاترین جلوههای مسئولیتپذیری و فداکاری در خدمت به میهن و شهروندان را به نمایش میگذارد.
حجم گسترده این اقدامات نشان میدهد که دولت عراق و نهادهای مختلف این کشور تلاش کردند از تجربه سالهای گذشته برای مدیریت بهتر بزرگترین اجتماع انسانی جهان استفاده کنند. هماهنگی میان ارتش عراق، پلیس، حشدالشعبی، آستانهای مقدس و هزاران موکب مردمی یکی از مهمترین عوامل موفقیت مراسم اربعین امسال بود.
آمار زائران اربعین
در بخش آمار زائران نیز مقامات عراقی ارقام قابل توجهی را اعلام کردند. نصیف الخطابی، استاندار کربلا از حضور بیش از ۲۲ میلیون زائر در مراسم اربعین خبر داد و گفت که حدود پنج میلیون نفر از این تعداد را زائران خارجی تشکیل میدادند. الخطابی با قدردانی از نقش دولت عراق در مدیریت این رویداد اظهار داشت: 2400 موکب خارجی در مراسم امسال مشارکت داشتند و ۱۶ هزار موکب حسینی در سطح استان به ارائه خدمات مختلف به زائران مشغول بودند.
در حوزه مرزی نیز عمر الوائلی، رئیس اداره گذرگاههای مرزی عراق اعلام کرد که گذرگاه زرباطیه همچنان مهمترین مسیر ورود و خروج زائران خارجی بود و تقریباً ۶۰ درصد از کل زائرانی که وارد عراق شده یا از این کشور خارج شدهاند، از گذرگاه زرباطیه عبور کردهاند.
هرچند تاکنون آمار رسمی زائران ورودی از مسیرهای هوایی در اربعین ۲۰۲۶ منتشر نشده اما تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که بخش عمده زائران از مسیرهای زمینی وارد عراق میشوند. سال گذشته، حدود ۱۸۶ هزار زائر از طریق فرودگاه نجف وارد عراق شده بودند و معمولاً بیش از ۹۰ درصد زائران خارجی از مسیرهای زمینی استفاده میکنند.
طبق گزارش رسانههای عراقی، زائران ایرانی بار دیگر بزرگترین گروه شرکتکنندگان خارجی در اربعین امسال را تشکیل دادند که به گفته مقامات ایرانی بیش از 3 میلیون و 200 هزار نفر امسال راهی عراق شدند. پس از ایران نیز زائرانی از پاکستان، هند، افغانستان، لبنان و بحرین از جمله پرشمارترین گروههای شرکت کننده بودند.
اگرچه آمار رسمی درباره تعداد کشورهای حاضر در اربعین ۲۰۲۶ منتشر نشده اما گزارشهای رسانهای عراق نشان میدهد که ترکیب ملیتهای شرکت کننده مشابه سال گذشته بوده است. در اربعین ۲۰۲۵ زائرانی از ۱۴۰ کشور در این مراسم حضور داشتند و انتظار میرود آمار امسال نیز در همین سطح باشد.
وحدت و همدلی در مراسم اربعین
پیادهروی اربعین امسال بار دیگر به صحنهای برای نمایش همبستگی، وحدت و انسجام جریانهای مقاومت در منطقه تبدیل شد.
حضور میلیونی زائران از کشورهای مختلف و حمل پرچمها و نمادهای مشترک، تصویری از یکپارچگی میان ملتهای مسلمان و بهویژه شیعیان جهان به نمایش گذاشت، پیامی که شرکتکنندگان آن را ایستادگی در برابر فشارها و سیاستهای سلطهطلبانه آمریکا و رژیم صهیونیستی عنوان میکردند.
در مسیرهای منتهی به کربلای معلی، بسیاری از زائران با سر دادن شعارهای ضد استکباری و در دست داشتن پرچمهایی با مضامین مقاومت تأکید کردند که تهدیدها و فشارهای سیاسی و امنیتی نمیتواند پیوندهای اعتقادی و وحدت میان شیعیان را تضعیف کند. این حضور گسترده، از نگاه بسیاری از ناظران نشان دهنده جایگاه فرامرزی اربعین و تبدیل شدن آن به بستری برای نمایش همبستگی ملتهایی است که خود را در یک جبهه مشترک فرهنگی و اعتقادی میبینند.
مراسم اربعین امسال در شرایطی برگزار شد که جنایتهای آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و ملتهای مقاومت در ماههای اخیر، فضای متفاوتی به این اجتماع بزرگ بخشیده بود. از اینرو، حضور پررنگ پرچمها و شعارهای ضد استکباری در مسیرهای منتهی به کربلا، بازتابی از اعتراض به سیاستهای دشمنان اسلام و حمایت از ملتهای تحت فشار بود.
تشییع باشکوه پیکرهای شهدای مقاومت عراق در مراسم اربعین که در حملات اخیر آمریکا و عربستان به شهادت رسیدند، بار دیگر نشان داد که برخلاف محاسبات دشمنان، پیوند ملتها با محور مقاومت همچنان پابرجاست.
اربعین امسال بار دیگر نشان داد که پیوند عمیق ملتها با اهلبیت (ع) و آرمانهای عاشورا، فراتر از همه تلاشها برای ایجاد اختلاف و شکاف میان مسلمانان است. این اجتماع عظیم ثابت کرد که پیام قیام امام حسین (ع) همچنان الهامبخش میلیونها انسان در سراسر جهان است و میتواند ملتها را فارغ از تفاوتهای قومی و جغرافیایی، حول محور عدالت، آزادگی و مقابله با ظلم گرد هم آورد.
خونخواهی رهبر شهید
یکی از جلوههای قابل توجه اربعین امسال، مطرح شدن موضوع خونخواهی رهبر شهید در امتداد فرهنگ عاشورا بود. تصاویر و ویدئوهای منتشرشده از مسیرهای پیادهروی نشان میداد که شماری از زائران ایرانی، عراقی و دیگر کشورهای حاضر در این مراسم، با در دست داشتن پرچمهای منقش به تصاویر رهبر شهید و سر دادن شعارهایی، بر مطالبه خود برای انتقام از عاملان این حادثه تأکید داشتند.
کاربران عراقیها نیز در شبکه ایکس یک ترند جدید اربعین راه انداختند با عنوان «یا لثارات الحسین» در حمایت از ایران و خونخواهی امام شهید. بسیاری از حسابهای کاربری عراقی تاکید کردهاند که اربعین امسال در کربلا رنگ و بوی خونخواهی رهبر شهید انقلاب دارد.
خبرگزاری اسپوتنیک در گزارشی نوشت:«ما شاهد حضور پرشور و گسترده مردم در پیادهروی اربعین با تعداد زیادی از زائران هستیم که همگی در انتقام از رهبر شهید ایران هم عقیده هستند». همچنین، شعار عاشورایی رهبر شهید انقلاب که در اربعین امسال جهانی شد این بود که «مثلی لا یبایع مثل یزید» حسین هرگز با یزید زمان سازش نخواهد کرد.
همانگونه که امام حسین (ع) در برابر یزید زمان خود ایستاد و تن به ذلت نداد، امروز نیز جریان مقاومت، آمریکا و متحدانش را نماد استکبار معاصر میداند و بر ایستادگی در برابر آن تأکید دارد. شعارهای ضدآمریکایی در اربعین حسینی، بار دیگر پیوند میان پیام عاشورا و تحولات امروز را به نمایش گذاشت و نشان داد که پیروان مکتب حسینی، تسلیم فشار و سلطهطلبی قدرتهای بزرگ نخواهند شد.
در همین رابطه، فضای مجازی پر بود از فیلمها و تصاویری که انزجار زائران اربعین از استکبار جهانی. یک زائر در مسیر پیاده روی نجف تا کربلا گفت:«امسال اربعین فقط زیارت نیست، مردم آمدهاند تا بگویند راه مقاومت ادامه دارد و خون شهدای اخیر فراموش نخواهد شد. پیام کربلا این است که در برابر ظلم نباید سکوت کرد».
بسیاری از شرکتکنندگان این پیوند میان حماسه عاشورا و رخدادهای معاصر را نشانه تداوم فرهنگ مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم میدانستند. همچنین یادآوری مراسم تشییع میلیونی رهبر شهید در شهرهای نجف و کربلا و شباهتهای آن با اجتماع عظیم اربعین، بار دیگر نشان داد که پیوندهای مذهبی و عاطفی میان پیروان اهل بیت(ع) محدود به مرزهای جغرافیایی نیست و رهبران دینی و نمادهای مقاومت جایگاه ویژهای در میان جوامع شیعی در سراسر جهان دارند.
در مجموع، مراسم پیادهروی اربعین امسال را میتوان یکی از موفقترین دورههای برگزاری این مراسم در سالهای اخیر دانست که با وجود شرایط حساس امنیتی منطقه نه تنها بدون اختلال جدی برگزار شد بلکه رکوردهای قابل توجهی در حوزه حضور زائران، خدماترسانی و هماهنگی امنیتی به ثبت رساند. تجربه امسال بار دیگر نشان داد که عراق به تدریج توانسته ظرفیتهای لازم برای مدیریت بزرگترین اجتماع مذهبی جهان را توسعه دهد و اربعین همچنان به عنوان نماد همبستگی، ایمان و مشارکت مردمی در بین شیعیان جهان جایگاه ویژه خود را حفظ کرده است.
