الوقت- روند پیروزیهای بزرگ و پی در پی نیروهای یمنی در جنگ با متجاوزان خارجی و نیروهای وابسته به دولت منصور هادی طی ماههای اخیر به صورت کاملاً آشکاری تمامی معادلات سیاسی حاکم بر روابط میان بازیگران عمده این جنگ را تحت تأثیر خود قرار داده است. تأثیرات این پیروزیهای انصارالله و ارتش مردمی یمن بر مزدوران داخلی و خارجی سعودی و اماراتی به حدی است که حتی برنامهها و اهداف استراتژیک وکلان جبهه ضد مقاومت در یمن را دچار تحولات عمیقی کرده است. از جمله مهمترین این دگرگونی ها را می توان به متمرکز شدن توجه سعودیها به سوی کنترل سرزمینهای جنوبی یمن برشمرد که در ظاهر تحت حاکمیت خودخوانده دولت مستعفی منصور هادی وابسته به ریاض قرار دارند اما در واقعیت امر کنترل این مناطق را نیروهای جنوبی در اختیار دارند که بخشی از این نیروها با عنوان شورای انتقالی جنوب متحد امارات محسوب می شوند.
در واقع عربستان پس از تصمیم امارات به پذیرش خروج از جنگ یمن، به واسطه ترس از عملی شدن تهدیدهای نظامی گسترده انصارالله علیه تداوم حملات و جنایات این شاخه اصلی ائتلاف متجاوزین، عربستان که خود را با صرف صدها میلیارد دلار بازنده اصلی معادلات یمن مشاهده می کند اکنون برای کم کردن از بار شکست به مناطق تحت نفوذ امارات چشم دوخته است که این امر در چندیدن نوبت به رویارویی نظامی نیابتی میان این دو متحد اولیه و رقیب کنونی منجر شد و نهایتاً در برهه ای کاخ ریاست جمهوری «معاشیق» تحت کنترل منصور هادی به دست شبه نظامیان شورای انتقالی افتاد.
چنین تقابلی که نتیجه مهم آن اثبات نامشروع بودن دولت مستعفی و خودخوانده منصور هادی در شمال و جنوب (سراسر) یمن و به این واسطه نامشروع شدن اقدام نظامی عربستان و امارات با حمایت غرب علیه یمن به بهانه حمایت از بازگرداندن "دولت قانونی" منصور هادی بود، موجب شد تا عربستان در آبان ماه سال جاری سراسیمه برای حفظ اعتبار ظاهری منصور هادی زمینه مذاکرات و توافق ریاض را میان هادی و جنوبیهای شورای انتقالی فراهم کند.
با این حال نشانه های شکست توافق که بر مبنای تقسیم قدرت میان دو طرف به صورت تعیین ۱۲ وزیر از شورای انتقالی جنوب در دولت آینده از مجموع ۲۴ وزیر کابینه شکل گرفت، از همان روزهای ابتدایی اجرای آن دیده شد.
جنوبیهای شورای انتقالی بر کارشکنی عربستان و منصور هادی در اجرای توافق اعتراض دارند و در مقابل سران دولت مستعفی عملکرد شورای انتقالی را مانع اجرای توافق و دلیل اصلی ناکام ماندن آن عنوان میکنند. در این رابطه 21 بهمن «صالح جبوانی» وزیر حمل و نقل یمن در دولت مستعفی یمن دیروز در صفحه توییتری خود نوشت: «امارات و شبه نظامیان آن در عدن٬ «توافق ریاض» (توافقی که میان دولت رئیسجمهوری فراری یمن و شورای انتقالی جنوب در پایتخت عربستان امضا شد) را نافرجام گذاشتند». پیش از آن نیز راجح بادی سخنگوی دولت مستعفی یمن شورای انتقالی را متهم به نقض توافق ریاض، از طریق ممانعت کردن از عبور به یک گروه نظامی مزدور یمنی وابسته به منصور هادی که در راه منطقه «لحج» بودند، کرده بود.
این اختلافات طی روزهای اخیر به شاخ و شانه کشیدن مجدد طرفین و احتمال بروز مجدد درگیری مسلحانه انجامیده است.
روز گذشته صدها نفر از جنوبی های وابسته به شورای انتقالی نزدیک به امارات در عدن با در دست داشتن پرچم جنوب یمن قبل از وحدت در مه 1990، در مقابل کنسولگری ریاض علیه سعودیها و محمد بن سلمان تظاهرات کردند و خواستار خروج کامل عربستان و پایان مداخلات این کشور در یمن شدند.
این واقعه که البته پدیده جدیدی نیست در شرایط کنونی از اهمیت بسزایی برخوردار است چرا که برآیند معادلات جدیدی است که در یمن در حال روی دادن است.
نخست اینکه این تظاهرات توسط شورای انتقالی و بر اساس اعلام رسانهها با مدیریت «عبد الرحمن غاندی» رئیس اداره مردمی شورای انتقالی جنوب یمن در عدن شکل گرفته است. این گروه کاملاً تحت نفوذ امارات قرار دارد لذا تصور عدم نقش آفرینی پشت پرده ابوظبی در آن غیرممکن به نظر می رسد. امارات در سال 2017 این گروه را پس از اخراج عیدروس الزبیدی از استانداری عدن توسط منصور هادی به رهبری او تشکیل داد. امارات اواخر هفته گذشته خروج کامل خود از یمن را به صورت رسمی اعلام کرد. این در حالی است که عربستان بر اساس گزارش های مختلفی طی ماه های اخیر در حال انتقال تجهیزات نظامی زیاد و سنگین به جنوب است که به احتمال زیاد برای تقویت نیروهای منصور هادی در برابر جنوبی ها صورت می گیرد تا جنوبی های وابسته به امارات را سرکوب کند. این در حالی است که امارات در مذاکرات میان عربستان و انصارالله برای چگونگی پایان دادن به جنگ حضور ندارد و همین امر می تواند بر بدبینی های امارات نسبت به کنش متحد اولیه بیافزاید.
دومین موضوع مهم عدم حضور نیروهای جنوبی در مذاکرات است. جنوبی ها در مورد دخالتهای عربستان در اوضاع یمن به هیچ وجه تجربه تاریخی خوشایندی ندارند چرا که ریاض در سالهای پیش از اتحاد دو یمن شمالی و جنوبی همواره از یمن شمالی حمایت می کرد. بنابراین شورای انتقالی برای حفظ وجهه خود در میان جنوبی ها باید مخالفت خود با نقش آفرینی عربستان را به نمایش بگذارد چنانکه «شورای جنوب یمن» که تشکیلات دیگری حاضر در این منطقه است همواره خواستار خروج کامل نیروهای خارجی و عدم دخالت عربستان و امارات در اوضاع جنوب یمن شده است.
از طرف دیگر یکی از مهمترین دلایل قیام های مکرر جنوبی ها علیه عربستان آشکار شدن شکست و استیضال ریاض در تحولات یمن است و اینکه دیگر این کشور هیچگونه ابتکار عملی در تحولات را در اختیار ندارد و صرفاً برای کمرنگ کردن تهدیدات ژئوپلتیکی علیه خود در یمن به نقش آفرینی می پردازد و در این راه حتی تقویت گروههای سلفی وهابی همچون داعش و القاعده در جنوب را در پیش گرفته است.
