الوقت- عقبنشینی واشنگتن در سوریه با اظهارات روز گذشته جان كری در مسكو تكمیل شد؛ وزیر خارجه امریكا به درخواست ایران و روسیه درباره آینده بشار اسد تن داد و به صورت ضمنی گفت كه مردم سوریه باید درباره او تصمیم بگیرند، این در حالی است كه امریكاییها اول خواستار كنارهگیری بدون قید و شرط اسد بودند ولی با عقبنشینی از این موضع قبول كردند كه اسد میتواند در دوره انتقالی حضور داشته باشد اما نباید هیچ آیندهای در نظام سیاسی آتی سوریه داشته باشد.
جان كری روز چهارشنبه پس از دیدار طولانی خود با ولادیمیر پوتین به خبرنگاران گفت: «ایالات متحده و شركای آن در پی به اصطلاح تغییر رژیم در سوریه نیستند»، هر چند وی در ادامه تأكید كرد: «امریكا به این رویكرد كه هیچ امكانی ندارد بشار اسد رئیسجمهور سوریه به عنوان رهبر این كشور در آینده باقی بماند، ادامه خواهد داد.» وزیر خارجه امریكا همچنین با كماهمیت نشان دادن بحث درباره بشار اسد گفت كه مذاكرات با مقامات روسی متمركز این مسئله نبود كه «چه كاری میتوان یا نمیتوان بلافاصله درباره اسد انجام داد» بلكه بیشتر درباره ایجاد روندهای سیاسی برای مردم سوریه بود تا از طریق آن خودشان قادر به انتخاب رهبر خود باشند.» این اظهارات كری در تضاد با گفتههای عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان است كه بشار اسد را تهدید كرده كه بین گزینه رفتن یا جنگ یكی را باید انتخاب كند.
عقبنشینی دیگر امریكا
سرنوشت بشار اسد همواره مهمترین محور مذاكرات درباره سوریه بوده است، در حالی كه امریكا و متحدانش اصرار دارند بشار اسد نباید هیچ نقشی در آینده سیاسی سوریه داشته باشد، ایران و روسیه با رد این درخواست امریكاییها تأكید كردهاند این مردم سوریه هستند كه باید درباره آینده رهبران سیاسی خود تصمیم بگیرند. رسانهها اظهارات روز گذشته كری را نشاندهنده پذیرش موضع مسكو از سوی واشنگتن عنوان كردند. وب سایت اینترنتی شبكه «ایبیسی» امریكا طی گزارشی با اشاره به اظهارات وزیر خارجه امریكا در مسكو، آورد: «به نظر میرسد این موضع كری واضحترین نشانه است كه امریكا در حال نرم كردن سیاست خود درباره اسد است و حاكی از تغییر لحن قابل توجه امریكا نسبت به سیاست روسیه به سوریه است [چرا] كه مقامات امریكایی قبل از این سیاستهای روسیه را اساسا در تضاد با سیاستهای خود اعلام میكردند.» جان كری روز گذشته گفت كه نگاه روسیه و امریكا درباره سوریه «به صورت اساسی شبیه هم است» این در حالی است كه از زمان ورود نظامی مستقیم روسیه به بحران سوریه امریكاییها اقدامات مسكو را در جهت عكس منافع خود توصیف كردهاند، اما همانطور كه وب سایت انبیسی نوشته است: «جان كری در دیدار خود با مقامات روسی حتی تلاش كرد درباره آینده شخصی بشار اسد بحث نكند و همین مسئله به نظر میرسد امریكا را به موضع مسكو نزدیك میكند.» آسوشتیدپرس هم اظهارات كری را «نشانه تحول سیاست امریكا درباره اسد طی چند ماه گذشته دانست.» این خبرگزاری در ادامه آورده است: « باراك اوباما رئیسجمهور امریكا در تابستان 2011 اول از اسد خواست قدرت را ترك كند اما شعار «اسد باید برود» با ناسازگار بود و مقامات امریكایی گفتند كه حتماً نباید اسد بلافاصله برود و میتواند در دوره انتقالی حضور داشته باشد. هم اكنون هیچ كس نمیتواند بگوید چه زمانی ممكن است اسد كنارهگیری كند.» «دبكا فایل» وبگاه صهیونیستی نزدیك به دستگاه اطلاعاتی تلآویو هم از تسلیم واشنگتن در برابر روسیه در ماندن بشار اسد در قدرت و پذیرش نقش محوری ایران در امور خاورمیانه خبر داد و نوشت: امریكا تسلیم درخواست روسیه برای باقی ماندن بشار اسد رئیسجمهور سوریه در قدرت شده و اسرائیل نیز همین رویكرد را اتخاذ كرده است. به نظر میرسد هجوم گسترده آوارگان به اروپا و همچنین حملات تروریستی اخیر توسط داعش در غرب امریكا و ناكامی سیاست آموزش مخالفان میانه رو سوری و از همه مهمتر تجربه سیاستهای تغییر رژیم در عراق و لیبی باعث شده كاخ سفید بیشتر به دنبال راهحل دیپلماتیك باشد و ابتكار عمل روسیه برای برگزاری دور جدید مذاكرات با حضور كشورهای مختلف و تأثیرگذار تن داد. بنابر اعلام سرگئی لاوروف قرار است نشست بعدی این مذاكرات از روز جمعه در نیویورك آغاز شود.
علاقه عربستان به عضویت ایران در ائتلاف
وزیر خارجه عربستان تأیید كرد كه كشورش و كشورهای عرب حوزه خلیج فارس در حال بررسی اعزام نیرو به سوریه هستند. عادلالجبیر، وزیر خارجه عربستان در جمع خبرنگاران در پاریس گفت كه عربستان و دیگر كشورهای عرب حوزه خلیج فارس در چارچوب تلاشهای امریكا علیه داعش اعزام نیروهای ویژه به سوریه را بررسی میكنند. الجبیر تأكید كرد كه رایزنیهایی بین كشورهای شركتكننده در ائتلاف مانند عربستان، امارات، قطر و بحرین در خصوص اعزام نیروهای ویژه به خاك سوریه وجود دارد. وی خاطرنشان كرد كه رایزنیها در این زمینه ادامه دارد و این مسئله بعید نیست. تحلیلگران اظهارات وزیر خارجه عربستان را با توجه به واقعیتهای میدانی به ویژه ناكامی ائتلاف ریاض در یمن خیالبافانه توصیف كردند كه بیشتر با اهداف تبلیغاتی صورت میگیرد. روزنامه ایندیپندنت انگلیس در سرمقاله خود آورد: «اینكه عربستان تشكیل یك ائتلاف نظامی سنی را اعلام كرد تنها یك اقدام صوری است.» در همین حال، منابع آگاه گفتهاند عربستان سعودی به لبنان اعلام كرده كه ریاض مخالف مشاركت ایران در ائتلاف اسلامی نظامی نیست. به گزارش فارس، یكی از نمایندگان برجسته فراكسیون «المستقبل» لبنان در پارلمان این كشور اعلام كرد كه ریاض پیام داده مخالف حضور تهران در ائتلاف جدیدش موسوم به «ائتلاف اسلامی نظامی برای مبارزه با تروریسم» نیست. این نماینده پارلمان لبنان گفت: عربستان سعودی به «تمام سلام» نخست وزیر لبنان گفته كه مخالف مشاركت ایران در ائتلاف اسلامی نظامی نیست.
محمد بابایی
