الوقت- طی روزهای اخیر، ماهیت تقابل نظامی میان آمریکا و ایران وارد مرحلهای تازه شده و درگیریهایی که ابتدا به تبادل حملات محدود موشکی و پهپادی محدود میشد، اکنون به سمت هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی حرکت کرده و ابعاد جدیدی به خود گرفته است.
راهبرد جدید واشینگتن که با حملات شبانه به پلها، ایستگاههای راهآهن، شبکههای برق و آب در جنوب ایران دنبال میشود، با هدف فلجسازی اقتصادی و لجستیکی انجام میشود تا تهران را پای میز مذاکره کشانده و امتیازات دلخواه خود را بگیرند.
با اینکه با قطعیت نمیتوان فعلا از «جنگ زیرساختی» سخن گفت اما ایران با اتکا به «دکترین امنیت متقابل» نه تنها تسلیم نشده بلکه با ضربات متقابل به متحدان آمریکا در منطقه معادله جدیدی را تعریف کرده که در آن «امنیت یا برای همه است یا برای هیچکس».
در راستای تحقق همین سیاست، نیروهای مسلح ایران در اولین پاسخ به جنایتهای آمریکا در زدن زیرساختها، تاسیسات حیاتی را در برخی کشورهای عربی مورد هدف قرار دادند. مقامات کویتی روز جمعه رسماً اعلام کردند که یک نیروگاه برق و تأسیسات آبشیرینکن در این کشور در حملات موشکی ایران مورد هدف قرار گرفته و خسارت دیده است. همچنین ایران، روز شنبه اسکله شمالی شرکت ملی نفت کویتKNPC) ) را که نفت خام را صادر میکند مورد حمله قرار داد که نشان از عمق راهبرد مقابله به مثل ایران دارد.
از اینرو، در صورت ادامه حملات آمریکا و آغاز رسمی جنگ زیرساختی، تهران اعلام کرده که تمام زیرساختهای حیاتی کشورهای عرب حوزه خلیجفارس که میزبان نیروهای آمریکایی هستند در فهرست اهداف نظامی ایران قرار خواهند گرفت. این هشدارها دیگر یک تهدید صرف نیست بلکه به یک بانک اطلاعاتی عملیاتی برای نیروهای مسلح ایران تبدیل شده است.
بانک اهداف در تیررس ایران
کشورهای خلیج فارس طی چند دهه گذشته سرمایهگذاری گستردهای روی زیرساختهای انرژی، بنادر، پالایشگاهها، پتروشیمی، شبکههای انتقال برق و تأسیسات آبشیرینکن انجام دادهاند. اقتصاد بسیاری از این کشورها به صادرات انرژی و مسیرهای دریایی وابسته است و هرگونه اختلال در این زنجیره میتواند بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد و لذا در صورت تشدید تنشها، این زیرساختها گزینههای دم دستی برای ایران خواهند بود.
در عرصه انرژی، میدان نفتی غوار، تأسیسات فرآوری نفت آرامکو در بقیق، پایانه نفتی رأس تنوره در عربستان.
تأسیسات انرژی ابوظبی، مجتمعهای پتروشیمی و پالایشی در امارات.
میدان گازی شمال، مجتمعهای گاز طبیعی مایع راس لفان در قطر.
میدان نفتی برقان، تأسیسات صادرات نفت در کویت.
تأسیسات پتروشیمی بحرین، و میدان نفتی قرن علم و میدان نفتی یبال در عمان از جمله تاسیسات مهم نفت و گاز در منطقه هستند که نیروهای مسلح در صورت لزوم آنها را هدف قرار خواهند داد.
علاوهبراین، مجموعه بزرگی از تاسیسات آبشیرینکنها و نیروگاههای تولید برق در تمام کشورهای منطقه، از جمله نیروگاه حرارتی شعیبه عربستان، نیروگاه هستهای براکه در امارات، نیروگاه امالحول قطر در تیررس موشکهای ایرانی قرار دارند.
همچنین شبکههای ریلی و جادهای شورای همکاری خلیج فارس به ویژه «پل ملک فهد» که یکی از مهمترین گذرگاههای زمینی میان عربستان و بحرین به شمار میرود. پل شیخ زاید در ابوظبی، پل لوسیل در قطر، پل شیخ جابر الاحمد الصباح در کویت، پل خور البریمی در عمان از جمله اهداف مشروع برای نیروهای مسلح ایران در هر گونه جنگ زیرساختی خواهند بود.
بنادر تجاری و صنعتی جبلعلی و الفجیره در امارات، بندر ملک عبدالعزیز و بندر جُبیل در عربستان، بندر حمد قطر، بندر الشویخ و الشعیبه و مبارک الکبیر در کویت و بندر سلطان قابوس و بندر دقم در عمان که نقش مهمی در تجارت جهانی دارند، جزء بانک اهدافی نیروهای مسلح ایران هستند.
مقامات ایرانی در ماههای اخیر به صراحت درباره پاسخ متقابل به هرگونه حمله به زیرساختها هشدار دادهاند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی در اواخر جنگ 40 روزه در سخنانی تهدید کرد که دشمنان ایران با پشتیبانی یکی از کشورهای منطقه در حال تدارک عملیات اشغال یکی از جزایر ایرانی هستند و اگر قدم از قدم بردارند، تمام زیرساختهای حیاتی آن کشور منطقه بدون محدودیت، هدف حملات بیامان قرار خواهد گرفت.
سپاه پاسداران هم در بیانیههای مکرر هشدار داده است:دشمن آمریکایی و میزبانان پایگاههای او در منطقه بدانند که عبور از خطوط قرمز و حمله به زیرساختهای غیرنظامی تاوان بسیار سخت و بیچاره کنندهای خواهد داشت و در صورت ادامه این روند توسط دشمن، پاسخهای خردکننده تری در راه است، پاسخهایی که در تاریخ نبردها ماندگار خواهد شد.
سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء اخیرا هشدار داد:در صورتی که تهدیدهای ترامپ مبنی بر هدف قرار دادن زیرساختهای ایران عملی شود، همه آنچه که بنا به نجابت ایران هنوز در کشورهای منطقه سالم مانده، درهم کوبیده خواهد شد.
سردار ابوالفضل شکارچی، سخنگوی نیروهای مسلح نیز با اشاره به تهدیدهای اخیر ترامپ گفت:اگر آمریکا زیرساختهای جمهوری اسلامی را هدف قرار دهد تمامی زیرساختهای منطقه به اهداف مشروع جمهوری اسلامی تبدیل خواهند شد.
ایران طی ماههای اخیر در چارچوب تقابل با آمریکا، عمدتاً پایگاههای نظامی این کشور در منطقه را هدف قرار داده و تلاش کرده از حمله به زیرساختهای کشورهای عربی که در تجاوز آمریکا بیتقصیر نیستند خودداری کند اما در صورت اقدام واشنگتن علیه زیرساختهای حیاتی ایران، این ملاحظات امنیتی و همسایگی کنار گذاشته خواهد شد و معادله «زیرساخت در برابر زیرساخت» به واقعیتی جدید در این رویارویی تبدیل میشود.
ایران در ماههای اخیر ثابت کرده که توانایی لازم برای حمله به زیرساختهای منطقه را دارد و سامانههای پیشرفته پدافند هوایی آمریکا نظیر «پاتریوت و تاد» هم علیرغم سرمایهگذاریهای کلان و استقرار در پایگاههای متعدد منطقه نتوانستهاند موشکها و پهپادهای ایرانی را رهگیری کنند.
این شکست فنی نشان میدهد غربیها برخلاف ادعاهایشان درباره قدرت نظامی خود در رویارویی مستقیم، در دفاع از امنیت خود و متحدانشان ضعف زیادی دارند و فناوری پدافندی آنها در برابر تاکتیکهای نوین جنگی ایران کارایی لازم را ندارد. بنابراین، شیوخ منطقه نباید به پدافند آمریکا دلخوش باشند که میتواند از تأسیسات و زیرساختهایشان در برابر خشم نیروهای مسلح ایرانی محافظت کند.
در مجموع، روند تحولات نشان میدهد سیاست «فشار حداکثری» ترامپ از مسیر جنگ زیرساختی نه تنها ایران را به تسلیم وادار نکرده بلکه به تشدید بحران امنیتی در منطقه منجر شده است.
توانایی ایران در هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی، معادلات بازدارندگی در خاورمیانه را تغییر داده و کشورهای متحد آمریکا را بیش از گذشته در معرض پیامدهای این تقابل قرار داده است.
اکنون حاکمان عرب منطقه باید درک کنند که همراهی با سیاستهای جنگطلبانه واشینگتن میتواند هزینههای سنگینی برای امنیت و اقتصاد آنها به همراه داشته باشد، چراکه هر خطای محاسباتی، خطر یک بحران فراگیر و غیرقابل کنترل در منطقه را افزایش خواهد داد.
