الوقت - رمضان در سرزمینهای فلسطینی در حالی امسال آغاز شد، که غزه همچنان صحنه بحران انسانی پس از دو سال جنگ است و تجاوزات نظامیان صهیونیستی در کرانه باختری با شدت بیش از گذشته ادامه دارد.
محدودسازی حضور فلسطینیان در مسجد الاقصی در ماه رمضان امسال نیز ادامه دارد و ارتش رژیم صهیونیستی اعلام کرد در طول ماه مبارک رمضان، تنها به ۱۰ هزار فلسطینی از ساکنان کرانه باختری اجازه داده خواهد شد برای اقامه نماز جمعه وارد مسجد الاقصی شوند. این تصمیم در چارچوب تدابیر امنیتی محدود کننده رژیم اشغالگر در ماه رمضان اتخاذ شده است.
امام و خطیب مسجد الاقصی در گفتگو با الجزیره اعلام کرد رژیم اشغالگر صهیونیستی از حدود یک ماه پیش برنامهریزی برای اعمال محدودیت علیه نمازگزاران در ماه رمضان را آغاز کرده است. شیخ عکرمه صبری گفت نیروهای اشغالگر با توسل به دلایل امنیتی، از حضور گسترده هزاران مسلمان در مسجد الاقصی ناخشنود هستند و هدف این طرحها کاهش شمار مسلمانان در شهر قدس و این مکان مقدس است.
اداره اوقاف اسلامی و استانداری قدس اعلام کردند با وجود سختگیریها حدود ۸۰ هزار نفر در اولین نماز جمعه رمضان امسال شرکت کردند و نماز غایب نیز برای شهدای غزه و کرانه باختری برگزار شد.
شروع رمضان با یورش به مسجد الاقصی
در نخستین روز از ماه مبارک رمضان، ۳۷۶ شهرکنشین صهیونیست به صحنهای مسجد مبارک الاقصی یورش بردند تا احساسات مسلمانان را جریحه دار سازند. کانال ۷ تلویزیون رژیم صهیونیستی به نقل از منابعی گزارش داد که مقامات اسرائیلی تصمیم گرفتهاند مدت زمان تعرض یهودیان به مسجد الاقصی را در طول ماه مبارک رمضان، روزانه یک ساعت افزایش دهند. از سوی دیگر در نخستین روز ماه مبارک رمضان، نیروهای اشغالگر اسرائیلی اقدام به تخریب دو منزل مسکونی در منطقه خربه قلقس در جنوب شهر الخلیل واقع در کرانه باختری کردند.
همچنین علی رغم دو سال جنگ رژیم صهیونیستی علیه غزه و ویرانی و آوارگی، اهالی این منطقه از این ماه پرفضلیت در اولین روز در میانه آوارها و خرابهها استقبال کردند. با وجود تداوم حملات و شرایط دشوار انسانی، کودکان نوار غزه با ساخت فانوسهای رمضانی از قوطیها و وسایل ساده و بازیافتی، به استقبال ماه مبارک رمضان رفتند.
در ویدیوهای منتشر شده، کودکان با فانوسهای دستساز خود در کوچهها و میان ساختمانهای آسیب دیده شادی میکنند؛ لبخندهایی که پس از ماهها رنج و ناامنی، بار دیگر بر چهرهشان نقش بسته است.
ماه رمضان امسال برای مردم غزه در حالی فرا رسیده که بسیاری از خانوادهها با آوارگی و کمبود امکانات روبهرو هستند، اما کودکان با خلاقیت و امید، تلاش کردهاند حال و هوای این ماه را—حتی در سختترین شرایط—زنده نگه دارند.
در میان آوار خانههای ویران شده در خان یونس، خانوادهها و کودکان با مدیحهسرایی به استقبال ماه مبارک رمضان رفتند؛ صحنههایی که نشان میدهد رمضان حتی در دل ویرانی نیز زنده است.
همزمان، نخستین سحری این ماه در چادرهای آوارگان در نقاط مختلف نوار غزه برپا شد؛ سفرههایی ساده اما سرشار از ایمان و امید. با وجود شرایط سخت، زینتها و فانوسهای رمضان خیمهها را روشن کرده و لبخند را بر چهره کودکان نشانده است.
رمضان ملتهب در کرانه باختری
همزمان با فرارسیدن ماه مبارک رمضان، گزارشها از افزایش تنشها و اقدامات امنیتی رژیم صهیونیستی در کرانه باختری حکایت دارد؛ اقداماتی که شامل تقویت نیروهای نظامی، اجرای عملیات میدانی و اعمال محدودیتهای تازه بر ورود نمازگزاران به مسجد الاقصی است.
بر اساس ارزیابیهای منتشر شده در رسانههای اسرائیلی، حدود ۱۴۰ هزار کارگر فلسطینی از کرانه باختری از زمان آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳ از ورود به اراضی تحت کنترل رژیم صهیونیستی برای کار محروم شدهاند. این وضعیت، فشار اقتصادی قابل توجهی بر جامعه فلسطینی وارد کرده و به گفته برخی منابع، میتواند بر وضعیت امنیتی در کرانه باختری تأثیر بگذارد.
در همین چارچوب، ارتش صهیونیستی طی روزهای اخیر نیروهای تازهای به کرانه باختری اعزام کرده است. این نیروها شامل چندین گردان رزمی و یگانهای ویژه بوده و به یگانهای مستقر قبلی افزوده شدهاند. گزارشها حاکی است این تحرکات با افزایش عملیات میدانی، از جمله بازداشتها و تخریب منازل همراه بوده است.
همزمان، محدودیتهایی برای ورود نمازگزاران کرانه باختری به مسجد الاقصی در طول ماه رمضان اعمال شده است. طبق تصمیم اعلام شده، تنها تعداد محدودی از زنان بالای ۵۵ سال و مردان بالای ۶۵ سال اجازه ورود برای اقامه نماز را خواهند داشت.
در مجموع، مجموعه این تحولات سبب شده رمضان امسال در کرانه باختری در فضایی آمیخته با استقرار گسترده نیروهای نظامی، فشارهای اقتصادی و محدودیتهای عبادی آغاز شود؛ وضعیتی که نگرانیها درباره تشدید تنشها در این ماه مبارک را افزایش داده است.
شکست تجاری اسرائیل در بازار خرما
همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان، صنعت تجارت خرمای رژیم صهیونیستی به دلیل گسترش کارزارهای جهانی تحریم، با دشواریهای بیسابقهای در بازاریابی و توزیع محصولات خود مواجه شده است.
طبق آمارهای منتشر شده، "اسرائیل" سالانه حدود ۴۰ هزار تن خرما تولید میکند که سهمی از بازار جهانی ۸ میلیون تنی این محصول دارد.
نکته قابل توجه اینجاست که بخش عمده این خرماها در شهرکهای اشغالی کرانه باختری، بهویژه در منطقه «غور اردن» (دره اردن) تولید میشود. از این میزان، ۳۰ هزار تن به خرمای لوکس و مشهور «مجول» اختصاص دارد که معادل ۷۵ درصد از کل تولید سالانه خرمای این رژیم را شامل میشود.
روزنامههای عبریزبان فاش کردند که تولیدکنندگان و صادرکنندگان اسرائیلی به دلیل هراس از بایکوت جهانی، ناچار به حذف برچسب نام "اسرائیل" از روی محصولات خود شدهاند تا بتوانند آنها را در بازارهای کشورهای عربی، اسلامی و محلههای مسلماننشین اروپا به فروش برسانند.
بی اطلاعی اسرای فلسطینی از آغاز رمضان
«خالد محاجنه» وکیل فلسطینی اعلام کرد یکی از اسرای فلسطینی در زندان «جلبوع» هنگام حضور در دادگاه اسرائیلی متوجه آغاز ماه رمضان شده است؛ چرا که به گفته او، اسرا از زمان دقیق شروع ماه اطلاع نداشتهاند.
وی افزود که اسرای فلسطینی در زندانهای رژیم صهیونیستی ماه رمضان را بدون وعده سحری آغاز کردهاند و شرایط تغذیه آنان با استانداردهای معمول این ماه فاصله زیادی دارد.
به گفته محاجنه، اسرا طی بیش از دو سال گذشته با محدودیتهای شدید غذایی مواجه بوده و ناچار به افطار با حداقل مواد غذایی بودهاند؛ وضعیتی که شرایط روزهداری را برای آنان دشوارتر کرده است.
این وکیل فلسطینی تاکید کرد که نبود اطلاع رسانی درباره آغاز ماه رمضان و کمبود امکانات اولیه، بخشی از چالشهایی است که اسرای فلسطینی در زندانها با آن روبهرو هستند.
همچنین مرکز فلسطینی پژوهشهای اسرا اعلام کرد ۹۵۰۰ اسیر فلسطینی ماه رمضان را در شرایط نامساعد سپری میکنند. این مرکز افزود علاوه بر این اسرای فلسطینی با افزایش مجازات از سوی اشغالگران و محرومیت از سحری کافی برای روزه گرفتن و نماز جماعت و همچنین به بازی گرفتن وعدههای غذایی و کمیت غذا مواجه هستند.
هشدار مدیر امداد پزشکی غزه نسبت به فاجعه بهداشتی
بسام زقوت، مدیر امداد پزشکی در نوار غزه هشدار داد که همزمان با فرارسیدن ماه رمضان، این منطقه در آستانه یک فاجعه بهداشتی قرار گرفته است؛ بحرانی که به گفته او در سایه کمبود منابع، محاصره و فرسایش زیرساختهای درمانی رو به تشدید است.
زقوت با اشاره به شرایط کنونی بخش سلامت گفت نظام بهداشتی غزه در وضعیت رکود مرگبار قرار دارد؛ وضعیتی که ناشی از تداوم کمبود تجهیزات، دارو و نیازهای اساسی است. به گفته وی، افزایش فقر و بیکاری و همچنین تراکم گسترده آوارگان در چادرها، فشار مضاعفی بر ساختار درمانی وارد کرده و زمینهساز گسترش بیماریها شده است.
وی تأکید کرد حدود ۵۰ درصد بیماران مبتلا به سرطان برای دریافت خدمات درمانی تخصصی نیازمند اعزام به خارج از غزه هستند؛ در حالی که تجهیزات تشخیص زودهنگام و امکانات پیشرفته در داخل این منطقه به شدت محدود است. همچنین۷۰ درصد بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن با کمبود دارو یا استفاده از جایگزینهای کماثر مواجه هستند.
مدیر امداد پزشکی غزه نسبت به خطر شیوع بیماریهای واگیردار نیز هشدار داد و گفت تخریب زیرساختهای فاضلاب، کاهش سطح واکسیناسیون و تراکم جمعیتی در اردوگاههای موقت میتواند زمینهساز بروز اپیدمیهای جدید شود.
زقوت همچنین از بحران شدید آب و مواد غذایی خبر داد و افزود با ورود به ماه رمضان، وابستگی گسترده خانوادهها به تکیهها و مراکز توزیع غذای رایگان افزایش یافته، اما این مراکز دیگر توان پاسخگویی به حجم نیازمندان را ندارند.
به گفته او، بیمارستانهای غزه نیز به دلیل کمبود سوخت و قطعات یدکی ژنراتورها در معرض خطر توقف کامل فعالیت قرار دارند؛ موضوعی که میتواند پیامدهای فوری برای بیماران بستری و بخشهای حیاتی مانند اتاقهای عمل و بخشهای مراقبت ویژه داشته باشد.
موج تازه بازداشتها در کرانه باختری
از سوی دیگر باشگاه اسیر فلسطین از افزایش چشمگیر بازداشتهای رژیم صهیونیستی در کرانه باختری همزمان با آغاز ماه رمضان خبر داد.
امجد النجار، مدیرکل این نهاد اعلام کرد روند بازداشتها از ابتدای رمضان به صورت غیرطبیعی تشدید شده و زنان و کودکان را نیز دربر گرفته است. به گفته وی، این اقدامات در چارچوب سیاستی سازمان یافته برای اعمال فشار بر فلسطینیان صورت میگیرد.
النجار تاکید کرد بازداشتها در مناطق مختلف کرانه باختری ادامه دارد و شهر الخلیل از جمله مناطقی است که از اکتبر گذشته با موج فشردهتری از بازداشتها مواجه شده است.
وی همچنین از عملیاتهای گسترده نظامی در شهرهای طولکرم و جنین خبر داد، اما وضعیت الخلیل را بسیار دشوار توصیف کرد.
به گفته مدیرکل باشگاه اسیر، نیروهای اشغالگر اسرائیلی در جریان بازداشتها با ورود خشونتآمیز به منازل، استفاده از سگهای پلیسی، تخریب اموال و هدف قرار دادن دختران و دانشجویان، فضای رعب و کنترل نظامی را تشدید کردهاند.
کمکهای محدود انسانی به غزه
با شروع ماه رمضان و بر اساس برآوردهای میدانی، میزان تحقق ورود کامیونهای حامل کمکهای بشردوستانه از ۴۳ درصد حداقل مورد نیاز فراتر نرفته است؛ در حالی که جمعیتی حدود ۲.۴ میلیون نفر در غزه، به طور گسترده به کمکهای انسانی وابستهاند. کارشناسان میگویند برای تأمین حداقل نیازهای اساسی، روزانه دستکم ۷۵۰ کامیون کمک باید وارد این منطقه شود.
مقامات محلی اعلام کردهاند اگرچه پس از آتشبس تغییراتی در الگوی کمکرسانی رخ داده و تمرکز از امدادرسانی فوری در پی بمبارانها به سمت گسترش توزیع و بهبود مدیریت زنجیره تأمین حرکت کرده، اما محیط عملیاتی همچنان بسیار شکننده است. محدودیتها بر ورود اقلام، کنترل بر نوع و حجم کالاها و ادامه قطع برق از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، بر تمامی ابعاد فعالیتهای امدادی سایه انداخته است.
اسماعیل الثوابته، مدیرکل دفتر رسانهای دولت در غزه، تغییرات ایجاد شده را محدود و جزئی توصیف کرده و گفته است با وجود گذشت چند ماه از اعلام آتشبس و آغاز رمضان، آثار ویرانیها همچنان پابرجاست و گرسنگی در سطح گسترده ادامه دارد.
در مقابل، اشرف الجرجاوی، مدیر دفتر مرکز پژوهش و توسعه جهان عرب (أوراد) در غزه، از نوعی تحول نسبی در شیوه امدادرسانی سخن گفته است. به گفته او، پاسخ انسانی دیگر صرفاً محدود به شرایط اضطراری ناشی از حملات مستقیم نیست، بلکه تلاشهایی برای گسترش دامنه توزیع، بهبود زنجیره تأمین و سازماندهی بهتر میدانی آغاز شده است. با این حال، وی تاکید کرده بازگشایی گذرگاهها تنها گشایش جزئی ایجاد کرده و نتوانسته جریان پایدار و منظم کالاها را تضمین کند.
الجرجاوی همچنین به چالشهای داخلی اشاره کرده است؛ از جمله تخریب گسترده زیرساختها، آسیب دیدگی انبارها، زنجیرههای سرد و شبکههای حمل و نقل، که توان ذخیرهسازی و توزیع را به شدت کاهش داده است.
