سایت تحلیلی خبری الوقت | Alwaght Website

لیبی؛ ۱۵ سال پس از سرنگونی قذافی، آمریکا به دنبال مهندسی توافق سیاسی است.

به گزارش الوقت،  الجزیره در گزارشی با اشاره به گذشت ۱۵ سال از آغاز قیام علیه معمر قذافی، نوشته است تلاش‌های آمریکا و برخی قدرت‌های منطقه‌ای برای پایان دادن به شکاف سیاسی و نظامی لیبی وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ اما همچنان اختلافات عمیق میان جناح‌های رقیب و منافع بازیگران خارجی، مانع اصلی تشکیل یک دولت متحد در این کشور است.

الجزیره یادآوری می‌کند که در سال ۲۰۱۱، اعتراضات علیه حکومت قذافی به جنگ داخلی تبدیل شد و شورای امنیت سازمان ملل مجوز ایجاد منطقه پرواز ممنوع و حفاظت از غیرنظامیان را صادر کرد. پس از آن، نیروهای ناتو به رهبری آمریکا، انگلیس و فرانسه وارد عملیات نظامی شدند؛ حملاتی که به عقب‌نشینی نیروهای قذافی و پیشروی مخالفان کمک کرد و در نهایت با سقوط و کشته‌شدن قذافی در اکتبر ۲۰۱۱ همراه شد.

با این حال، ۱۵ سال پس از آن مداخله، لیبی همچنان با پیامدهای خلأ قدرت و رقابت گروه‌های مسلح دست‌وپنجه نرم می‌کند و عملاً میان دو ساختار قدرت رقیب تقسیم شده است. دولت وحدت ملی مستقر در طرابلس در غرب کشور و نیروهای وابسته به خلیفه حفتر در شرق، هر یک بخش‌هایی از کشور را در اختیار دارند.

به نوشته الجزیره، واشنگتن اکنون تلاش می‌کند با ارائه مشوق‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری در بخش نفت، دو طرف لیبیایی را به تشکیل یک ساختار سیاسی واحد ترغیب کند. آمریکا به‌ویژه به منابع نفتی گسترده لیبی توجه دارد؛ منابعی که بخش مهمی از آنها در مناطقی قرار گرفته‌اند که تحت کنترل نیروهای حفتر است.

بر اساس جزئیات فاش‌شده از طرح آمریکا، واشنگتن تشکیل نوعی دولت مشارکتی را دنبال می‌کند که در آن عبدالحمید الدبیبه همچنان ریاست دولت را بر عهده داشته باشد و صدام حفتر، پسر خلیفه حفتر، در جایگاه ریاست‌جمهوری قرار گیرد. این طرح با انتقادهایی روبه‌رو شده، زیرا منتقدان معتقدند ممکن است به جای ایجاد یک نظام سیاسی مبتنی بر انتخابات، قدرت را میان خاندان‌ها و نخبگان نظامی تقسیم کند.

تلاش برای حل بحران لیبی تنها به آمریکا محدود نیست. ترکیه که در سال‌های گذشته از دولت طرابلس حمایت نظامی کرده، اکنون از سیاست «یک لیبی» حمایت می‌کند. هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در ماه گذشته با صدام حفتر در آنکارا دیدار کرد و سپس با سفر به طرابلس و بنغازی با دو طرف اصلی بحران گفت‌وگو کرد.

مصر نیز که روابط نزدیکی با دولت شرق و نیروهای حفتر دارد، به‌طور همزمان در حال میانجیگری است. عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، روز چهارشنبه با خلیفه حفتر در قاهره دیدار و درباره روند وحدت سیاسی لیبی گفت‌وگو کرد. قطر نیز بر اجرای نقشه راه سازمان ملل، روند سیاسی تحت رهبری لیبیایی‌ها و برگزاری انتخابات تأکید دارد.

اگرچه امضای بودجه واحد سال ۲۰۲۶، برای نخستین بار طی بیش از یک دهه، نشانه‌ای از کاهش شکاف میان دو طرف محسوب می‌شود، اما هنوز دولت واحدی شکل نگرفته و مذاکرات سیاسی به نتیجه نهایی نرسیده است. همزمان، بحران اقتصادی و مشکلات خدمات عمومی، از جمله اعتراضات اخیر در طرابلس بر سر قطعی‌های طولانی برق، فشار بر ساختارهای سیاسی موجود را افزایش داده است.

در همین حال، گزارش امروز خبرگزاری ANSA نیز از پیشرفت مذاکرات سیاسی لیبی در چارچوب گفت‌وگوی ۴+۴ در تونس و امضای پیش‌نویس «توافق نهایی» برای پایان دادن به مرحله مذاکرات مربوط به دو گام نخست نقشه راه سازمان ملل خبر داده است.

تحولات لیبی نشان می‌دهد کشوری که ۱۵ سال پیش با مداخله نظامی غرب و با وعده ایجاد ثبات و دموکراسی وارد مرحله‌ای تازه شد، همچنان میان دولت‌ها، ارتش‌ها و قدرت‌های خارجی تقسیم شده است. اکنون همان آمریکا که در سقوط قذافی نقش محوری داشت، در تلاش است با استفاده از اهرم نفت و توافق سیاسی، شکاف ایجادشده را مدیریت کند؛ اما آینده این روند به میزان پذیرش آن از سوی مردم و بازیگران داخلی لیبی و همچنین رقابت ترکیه، مصر، قطر، روسیه و دیگر قدرت‌های خارجی بستگی خواهد داشت.