الوقت- درحالی که فضای سیاسی جهان در روزهای اخیر تحت تأثیر اخبار مربوط به توافق احتمالی ایران و آمریکا قرار گرفته و بسیاری از کشورها از احتمال پایان یکی از پیچیدهترین بحرانهای چند دهه اخیر استقبال کردهاند، رژیم صهیونیستی بار دیگر در نقطهای متفاوت از جریان غالب جهانی قرار گرفته است. بنابراین، هرچه احتمال رسیدن تهران و واشینگتن به یک تفاهم بیشتر میشود، سطح نگرانی و اضطراب در بین مقامات رژیم صهیونیستی نیز بالاتر میرود.
پیام دونالد ترامپ درباره دستیابی به توافق با ایران و امضای آن طی روزهای آینده بیش از همه بنیامین نتانیاهو را غافلگیر کرده است، توافقی که ظاهراً جزئیات آن پیش از انتشار عمومی در اختیار تلآویو قرار نگرفته بود.
دفتر نخست وزیری اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد:«نتانیاهو در تماس تلفنی با ترامپ با بیان این مطلب که تمایل واشینگتن به توافق با تهران را درک میکند اما تأکید کرده که اسرائیل نباید قربانی هیچ تفاهم احتمالی با ایران شود». در این بیانیه ادعا شده است:«اگرچه ما طرفی در این یادداشت تفاهم نیستیم اما نتانیاهو از تعهد رئیس جمهور ترامپ برای گنجاندن خروج مواد غنیشده، از بین بردن ساختارهای غنیسازی، محدود کردن تولید موشکها و توقف حمایت ایران از نیروهای نیابتی خود در منطقه قدردانی کرده است».
در شرایطی که روایتهای متفاوتی از چند و چون جزئیات توافق در روزهای اخیر به رسانهها درز کرده، به نظر میرسد که در تلآویو این نگرانی وجود دارد که توافق احتمالی، ترامپ برای خروج از باتلاق جنگ منافع و خواستههای این رژیم را به طور کامل لحاظ نکرده باشد، بویژه در موضوعات موشکی و منطقهای.
به همین دلیل، مقامات اسرائیلی نگرانند که نقش و نفوذ آنها در تعیین دستورکار امنیتی این پرونده کاهش یافته و مطالبات و ملاحظات مورد نظرشان دیگر مانند گذشته در اولویت تصمیمگیریهای آمریکا قرار نگیرد.
همچنین نگرانی اصلی تلآویو به متن توافق محدود نمیشود بلکه به پیامدهایی مربوط است که پس از امضای آن در منطقه شکل خواهد گرفت. در گزارش رادیو ملی آمریکا «NPR» به نقل از منابع اسرائیلی آمده است که آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران یکی از اصلیترین دلایل مخالفت تلآویو با توافق است، زیرا اسرائیل معتقد است چنین اقدامی میتواند به بازسازی توان اقتصادی و نفوذ منطقهای ایران کمک کند.
کانال ۱۲ اسرائیل نیز به نقل از مقامات امنیتی این رژیم گزارش داد:«توافقی که به ایران فرصت بازیابی اقتصادی و نظامی بدهد در خدمت منافع اسرائیل نیست».
از طرف دیگر بسیاری از مقامات صهیونیست نگرانند که پایان دوره فشار و تهدید، شرایط را برای ظهور ایرانی قدرتمندتر و با دست بازتر در معادلات منطقه فراهم کند.
اسرائیل هیوم در تحلیلی نوشت که توافق در حال شکلگیری، اسرائیل را از موضع «تحمیل خواستهها» به موضع «گرفتن تضمین از آمریکا» سوق داده است. این رسانه عبری تاکید کرد که مشخص نیست اسرائیل چه اهرمی برای تغییر تصمیم ترامپ دارد و واشینگتن بیش از هر چیز خواهان پایان جنگ و باز شدن هرمز است.
تایمز اسرائیل نوشت که بخشی از نخبگان اسرائیلی احساس میکنند نتیجه نهایی در میز مذاکرات کمتر از اهداف اولیه جنگ علیه ایران خواهد بود.
تضمین اقدام مستقل
همین نگرانیها باعث شده مقامات مختلف تلآویو یکی پس از دیگری نسبت به توافق احتمالی موضع بگیرند.
یسرائیل کاتس، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی با اشاره به رویکرد دولت ترامپ و ابراز نارضایتی از تکاپوی وی برای توافق با ایران و خروج از باتلاق جنگ، گفت:«هر توافقی باید توان موشکی ایران را محدود کند و تضمینهای سختگیرانهای در حوزه هستهای به همراه داشته باشد.
کاتس با لحنی که از تردید نسبت به نتایج مذاکرات حکایت داشت، در موضعی جنگطلبانه گفت:«اسرائیل باید تضمین بگیرد که در آینده نیز توان اقدام مستقل برای جلوگیری از هستهای شدن ایران را حفظ خواهد کرد». موضعی که در محافل سیاسی رژیم صهیونیستی بهعنوان تأکید بر حفظ گزینه نظامی، حتی در صورت توافق ایران و آمریکا ارزیابی میشود.
در سوی دیگر، در طیف سیاسی رهبران اپوزیسیون نیز وضعیت تفاوت چندانی ندارد. آویگدور لیبرمن، رئیس حزب «اسرائیل خانه ما» توافق احتمالی را یک پیروزی بزرگ برای تهران و شکستی برای اسرائیل میداند.
شماری دیگر از مقامات صهیونیست که نامشان فاش نشده در گفتگو با روزنامه یدیعوت آحارونوت، از توافق احتمالی با عباراتی مانند «فاجعه» یاد کردهاند و حتی برخی از آنها مدعی شدهاند که دولت آمریکا اهداف اعلام شده تلآویو را نادیده گرفته و آنها را فریب داده است.
این موضعگیریها نشان میدهد مخالفت با توافق تنها محدود به دولت نتانیاهو نیست و بخش قابل توجهی از جریانهای سیاسی نیز از تغییر مسیر تحولات منطقه نگران هستند و احساس میکنند شرایط در حال حرکت به سمتی است که برخلاف محاسبات چند سال گذشته تلآویو خواهد بود.
شبکه کان اسرائیل اعلام کرد که نتانیاهو و نهادهای امنیتی تلآویو معتقدند که «ایرانیها برای خرید زمان طفره میروند و تهران پس از ۶۰ روز مذاکره عدم تمایل خود را برای امتیازدهی اعلام خواهد کرد».
نگرانی از گنجاندن لبنان در توافق
مسئله لبنان نیز به یکی از مهمترین دغدغههای تلآویو در آستانه توافق احتمالی تبدیل شده است. به گفته مقامات واشینگتن، آتشبس و توافق با ایران جبهه لبنان را نیز شامل میشود و این موضوع با محاسبات دولت نتانیاهو همخوانی ندارد.
سران تلآویو معتقدند که حفظ آزادی عمل نظامی در لبنان یکی از ارکان اصلی راهبرد بازدارندگی این رژیم در برابر حزبالله است و نباید در قالب هیچ توافق سیاسی محدود شود.
به گزارش شبکه کان، نتانیاهو در گفتگو با ترامپ تأیید کرد:«اسرائیل آزادی عمل خود را در برابر تهدیدها در همه جبههها، از جمله لبنان، حفظ خواهد کرد».
این درحالی است که تهران اصرار دارد ثبات منطقهای بدون توقف جنگ در لبنان امکانپذیر نیست و هرگونه توافق فراگیر باید این پرونده را نیز دربربگیرد و همین مسئله باعث شده که لبنان از یک موضوع جانبی به یکی از نقاط اختلاف اصلی تبدیل شود. تلآویو نگران است که توافق احتمالی، دست این رژیم را برای ادامه عملیات نظامی در لبنان ببندد و شرایط جدیدی را بر مرزهای شمالی آن تحمیل کند.
مخالفت گسترده مقامات اسرائیلی با توافق احتمالی ایران و آمریکا به حدی رسیده که «اکسیوس» به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که واشینگتن نسبت به احتمال نقشآفرینی مخرب نتانیاهو در مراحل پایانی برای برهم زدن توافق نگران است.
در مجموع، واکنشهای تند به توافق احتمالی ایران و آمریکا نشان میدهد که تلآویو این تحولات را صرفاً یک توافق دیپلماتیک نمیبیند بلکه آن را رویدادی میداند که میتواند موازنههای سیاسی و امنیتی منطقه را دستخوش تغییر کند که در این ترتیبات جدید ایران و محور مقاومت در موقعیت قویتری قرار گرفته و جایگاه سنتی اسرائیل در آن با چالشهای تازهای و محدودتری مواجه شود.
